Varkenssector start praktijknetwerk om emissies aan te pakken

Inspirerend voorbeeld is het netwerk van praktijkbedrijven waarmee de melkveehouderij in 2021 startte. Om de uitstoot van broeikasgassen en ammoniak in die sector integraal aan te pakken, ligt er nu een landelijk netwerk van pilot-, demo- en ambassadeursbedrijven. De werkbare en bewezen oplossingen die naar voren komen, moeten helpen de vergunningverlening weer vlot te trekken.

In navolging van de melkveehouderij krijgt de varkenshouderij nu ook een netwerk. De nadruk van dat netwerk ligt op de reductie van methaanemissie. In overleg met de Producentenorganisatie Varkenshouderij deelden de projectleiders van het netwerk, Anne-Jo Smits en Bennie van der Fels, Nederland op in tien representatieve bedrijfstypen, variërend van gangbare tot biologische bedrijven en bedrijven die al bronmaatregelen toepassen.

Bedrijven opstarten

Voor elk bedrijfstype wordt een onderzoekslocatie geselecteerd, waaraan twee demobedrijven worden gekoppeld. De bereidheid van varkenshouders om mee te werken noemen Smits en Van der Fels groot. Via sectororganisaties zijn er zo’n zestig bedrijven in beeld die interesse hebben in deelname. ‘We zitten nu in de fase dat we met een tiental onderzoekslocaties het praktijknetwerk willen opstarten’, geeft Van der Fels aan.

De bedrijfsnamen van de locaties delen de projectleiders niet actief. Het kan zijn dat zij individuele bedrijven vragen om mee te werken aan publiciteit. Maar ze waarborgen hun anonimiteit, geven Smits en Van der Fels aan. Dat heeft alles te maken met de maatschappelijke druk op de varkenshouderij.

Lees ook: Minister Jaimi van Essen geeft startsein voor Praktijk Netwerk Varkenshouderij

Bij de selectie van de bedrijven is ook gekeken hoe slim gebruik kan worden gemaakt van ondernemers die al actief zijn binnen een netwerk. Zoals de Meetnetwerken Foodvalley Fase II.

Het netwerk onderzoekt hoe innovaties en managementmaatregelen om emissies te reduceren daadwerkelijk presteren onder praktijkomstandigheden. ‘Niet alleen zoals bij de Regeling ammoniak en veehouderij theoretisch aantonen dat ze werken, maar ook bewijzen dat ze effectief blijven op praktijkbedrijven’, zegt Van der Fels van Wageningen University & Research.

Combinaties van maatregelen

Voor de tien bedrijfstypen worden combinaties van maatregelen samengesteld. Daarbij gaat het om brongerichte maatregelen als bijvoorbeeld het aanzuren van mest en voerstrategieën op gangbare bedrijven. Maar ook de verdere optimalisatie van emissie reducerende systemen als dagontmesting en de mestrobot horen erbij.

Bij de gangbare bedrijven binnen het project wordt onderscheid gemaakt tussen bedrijfstypen met langdurige en kortdurende mestopslag. Van der Fels: ‘Ook voor bedrijven die nog niet kunnen investeren in brongerichte emissiearme huisvestingssystemen moeten er oplossingen komen.’ Daar wil het netwerk aan de slag met maatregelen als het aanzuren van mest, frequenter legen van de mestkelders en aangepaste voerstrategieën.

Naast deze vijf gangbare bedrijven wordt het biologisch varkensbedrijf als bedrijfstype opgenomen. Daarnaast zijn er nog vier tot zes bedrijven met brongerichte technieken, zoals een mestschraper, mestrobot, spoelgoten en andere innovaties als het Moving Floor-concept.

Integraal toetsen

‘Voor het praktijknetwerk is het belangrijk dat er integraal wordt getoetst’, zegt projectleider Smits, die werkzaam is bij het Praktijkcentrum Emissiereductie Veehouderij. Varkenshouders hebben niet alleen te maken met emissies, maar ook met circulariteit, diergezondheid en de CO2-voetafdruk.

De planning is dat in de periode september-november alle onderzoeksbedrijven zijn voorzien van een meetnetwerk en dat een nulmeting kan plaatsvinden. Het streven is dat voor het einde van het jaar ook de werving en plannen voor de demobedrijven gereed zijn.

De insteek van het praktijknetwerk is om de bedrijven drie jaar te volgen. Van der Fels: ‘Zo is er voldoende tijd om te onderzoeken hoe consistent een maatregel presteert in verschillende seizoenen.’

Weloverwogen keuzes

Het praktijknetwerk moet de varkenssector voorzien van bewijs voor emissiereducerende maatregelen, zodat ondernemers beter onderbouwde keuzes kunnen maken en innovaties sneller kunnen worden gevalideerd. Zo staat de sector sterker in de verduurzamings- en vergunningenopgave, stellen Smits en Van der Fels.

Het netwerk wordt gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en uitgevoerd in samenwerking met de partners van de Coalitie Vitale Varkenshouderij. De ontwikkelingen van het Praktijk Netwerk Varkenshouderij kunnen worden gevolgd via de website praktijknetwerkvarkenshouderij.nl.

Van aannames naar aantoonbare impact

Voorzitter Linda Verriet van de Producentenorganisatie Varkenshouderij is blij met de aftrap van het praktijknetwerk. Hierdoor krijgen varkenshouders volgens haar toegang tot actuele kennis en praktijkervaringen die direct toepasbaar zijn op het bedrijf. Daarnaast zorgt het netwerk ervoor dat innovaties sneller kunnen worden gevalideerd en toegepast, waardoor de sector verder stappen zet naar integraal duurzame huisvestingssystemen. ‘Deelname aan het praktijknetwerk levert varkenshouders meer kennis, minder onzekerheid bij investeringen, sneller toegang tot bewezen innovaties en concrete handvatten op om hun bedrijf duurzamer en toekomstbestendiger te maken.’