Europese Commissie presenteert ‘vijfsterrenstrategie’ voor veehouderij

De plannen moeten grotendeels nog in een vorm worden gegoten. Wel is duidelijk dat het gaat om meer inkomenssteun en ingrijpende hervormingen op het gebied van dierenwelzijn en emissiemetingen. ‘De Europese Commissie kiest expliciet voor een toekomst met veehouderij. Niet krimp, maar toekomstperspectief staat centraal. Die boodschap moet nu ook doordringen in de komende gebiedsplannen van de stikstofaanpak, bij het kabinet en in alle provinciehuizen’, reageert voorzitter Ger Koopmans van LTO Nederland.

Desondanks staat de sector onder grote druk door factoren als lage winstgevendheid, hoge inputkosten, klimaatstress en veroudering van de boerenpopulatie. En daarbij kampt de sector ook met een investeringsgat van 18,7 miljard euro, stijgende kosten en toenemende druk vanuit de maatschappij. Volgens Klaas Johan Osinga, strategisch beleidsadviseur Internationaal bij LTO Nederland, erkent de Europese Commissie met de strategie het belang van de veehouderij. ‘Maar het gaat niet om een voorstel voor wetgeving. De strategie bestaat vooral uit ideeën die richting geven aan toekomstig beleid.’

Meer geld voor vaccinatie

De nieuwe strategie is gebaseerd op vijf pijlers. De eerste pijler is weerbaarheid en richt zich op risicobeheer. De commissie onderzoekt samen met de Europese Investeringsbank nieuwe financieringsconstructies voor klimaatverzekeringen en de preventie van dierziekten. Wat betreft diergezondheid wordt de focus verlegd van reactief naar preventief en een wetenschappelijk onderbouwd gebruik van vaccinaties. De commissie probeert meer geld voor diergezondheid vrij te maken.

Lees ook: Brussel komt met plan Europese veehouderij

De tweede pijler is concurrentievermogen. Brussel erkent het financieringstekort en kijkt naar het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in de periode na 2027 voor specifiekere ondersteuning van investeringen in de veehouderij. Er wordt gestreefd naar eerlijke beloningen voor boeren en strengere controles op importproducten om wederkerigheid van standaarden te waarborgen. Onder de pijler duurzaamheid valt een werkbare transitie voor de boer. Zo komt er een geharmoniseerde methode om emissies op bedrijfsniveau te meten, zodat de inspanningen van individuele ondernemers beter zichtbaar worden. Ook wordt er ingezet op nutriëntenrecycling en een mogelijke uitbreiding van de lijst met meststoffen die als kunstmestvervanger kunnen dienen.

De pijlers territoriale diversiteit en uitmuntendheid richten zich op behoud van veehouderij in kwetsbare gebieden en het vermarkten van de hoge Europese standaarden via kwaliteitskeurmerken en oorsprongsetikettering. Zo worden Europese producten als onderscheidend op de markt gezet. Een belangrijk onderdeel voor de nabije toekomst is de herziening van de welzijnswetgeving. De Europese Commissie kiest voor een stapsgewijze aanpak. Eind dit jaar worden voorstellen voor de pluimveesector gepresenteerd. Daarbij gaat het om een verbod op kooisystemen: er komt een overgang naar kooivrije huisvestingssystemen. Dit is een direct gevolg van het burgerinitiatief 'End the Cage Age'.

Eendagskuikens doden

Het Europese plan bevat daarnaast voorstellen om het systematisch doden van mannelijke eendagskuikens in de eiersector geleidelijk uit te faseren. Hierbij wordt ingezet op een aantal nieuwe technologieën, zoals in-ovo-geslachtsbepaling, om deze transitie soepel te laten verlopen. Het doden van eendagshaantjes is in Nederland niet toegestaan in ketens waarbij tafeleieren worden geproduceerd voor de binnenlandse en Duitse markt. Hierbij wordt de geslachtsbepaling in het ei al toegepast, net als het afmesten van mannelijke kuikens.

Over de Nederlandse positie binnen Europa zegt Osinga dat een gelijk speelveld voor bedrijven essentieel blijft: ‘We hebben een Europese interne markt; daar willen we zoveel mogelijk kunnen concurreren op een gelijk speelveld. Als Nederland vooroploopt door bijvoorbeeld het Convenant dierwaardige veehouderij, dan levert dat nu een kostennadeel op.’ Daarnaast wordt gewerkt aan dierenwelzijnsindicatoren om het dierenwelzijn te verbeteren. Pluimveehouders krijgen daarbij de vrijheid om voor zichzelf de beste strategieën te kiezen om dit te kunnen behalen. Concrete voorbeelden moeten nog worden uitgewerkt.

In het tweede kwartaal van 2027 worden plannen voor de varkenshouderij gepresenteerd. Hierbij gaat het onder meer om een stop op kooihuisvesting en nieuwe welzijnsindicatoren. Om een gelijk speelveld te creëren en boeren te beschermen tegen oneerlijke concurrentie, gaan voor geïmporteerde pluimvee- en varkensproducten equivalente welzijnseisen gelden. Dit betekent dat iedereen die exporteert naar de Europese Unie moet aantonen dat zij vergelijkbare welzijnsresultaten behalen.