'Focus ligt te vaak op één specifiek gewasbeschermingsmiddel'

Volgens Hilde Coolman, portefeuillehouder Akkerbouw bij NAJK, wordt dat voor telers steeds lastiger met het huidige gewasbeschermingsmiddelenpakket. 'Meer en meer opties verdwijnen, terwijl nieuwe middelen en methoden nog niet beschikbaar zijn. Vooral in jaren met een hoge ziektedruk, zoals in 2024, wordt het moeilijker om gewassen gezond te houden.'

Kun je wat meer vertellen over jullie visie?

'De visie richt zich vooral op het technische vraagstuk: hoe houden we gewassen in de toekomst gezond, terwijl het middelenpakket krimpt en de maatschappelijke druk toeneemt om de milieudruk te verminderen? Wij vinden dat de discussie breder moet worden gevoerd. We moeten er samen met de keten voor zorgen dat de milieubelasting afneemt. Maar het telen van gezonde gewassen moet wel mogelijk blijven, met een goed verdienmodel.'

Wat zijn de volgende stappen?

'In het regeerakkoord staat dat er convenanten komen met de glastuinbouw, akkerbouw en ketenpartijen. De visie is voor ons een vertrekpunt om het technische gesprek te voeren. Wat is nodig om te komen tot weerbaar telen, en welke stappen moeten worden gezet?'

Hoe kijkt NAJK naar het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen?

'Op dit moment zijn gewasbeschermingsmiddelen nog noodzakelijk. In de toekomst kunnen we toewerken naar een systeem met nog minder milieueffecten. Maar de mogelijkheid om in te grijpen moet blijven bestaan. Het liefst met middelen die een zo laag mogelijk milieurisico hebben.'

'Het gaat mij niet om de vraag of een gewasbeschermingsmiddel groen of chemisch is. De criteria moeten zijn: wat is de milieu-impact, en is het middel effectief tegen een plaag of ziekte? Daar zouden we ons op moeten richten. Niet op de oorsprong.'

Gaat de discussie daar nu te veel over?

'Ja, de focus ligt te vaak op één specifiek middel. Dit terwijl we het teeltsysteem zo moeten inrichten dat er zo min mogelijk gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn, maar telers wel kunnen ingrijpen wanneer preventie tekortschiet en risico's voor opbrengst, kwaliteit of milieu te groot worden. Dat gesprek moeten we voeren, niet het gesprek 'we willen geen glyfosaat meer'. Daar wordt nu nog te veel op gefocust.'

Wat moet er in de convenanten komen te staan als het gaat om gewasbescherming?

'We moeten eerst bepalen welke teelten we belangrijk vinden en hoe we die willen telen met een goed verdienmodel, een zo laag mogelijke milieu-impact en acceptatie in de keten. Wij pleiten voor een weerbaarheidsagenda per teelt, omdat de vraagstukken bij aardappelen heel anders zijn dan bij uien, granen of suikerbieten. Dat gaat verder dan alleen een convenant met de overheid. Het is iets wat de sector gezamenlijk moet oppakken.'

Hoe snel moeten deze stappen worden gezet?

'Eigenlijk gisteren al. Actie is noodzakelijk, omdat de ziekten- en plagendruk toeneemt, net als de maatschappelijke druk. In de plantaardige sector voelt iedereen die urgentie. We willen aan de slag.'

Waarom is gedeelde verantwoordelijkheid binnen de keten belangrijk?

'Momenteel liggen de teeltrisico's vooral bij de boer. Die risico's moeten meer worden verdeeld over de hele keten. De bereidheid daartoe groeit, en daarom is dit een goed moment om dit soort convenanten te sluiten.'

Waar ben je op dit moment nog meer mee bezig?

'Vorig jaar ben ik intensief beziggeweest met het achtste actieprogramma Nitraatrichtlijn en doelsturing. Voor Kerstmis is besloten het zevende actieprogramma aan te houden en het achtste door te schuiven naar het nieuwe kabinet. In de komende maanden werkt de nieuwe regering het verder uit. Wij blijven ons inzetten voor doelsturing en de verdere uitwerking. Het concept dient voor de aanstaande regering waarschijnlijk als basis, maar er zal nog aan worden gesleuteld.'

Waarom is doelsturing zo belangrijk?

'Doelsturing biedt boeren en tuinders ruimte om de doelen met vakmanschap te halen. Zowel de sector als de overheid ziet het zitten; doelsturing staat ook in het regeerakkoord en er is brede steun voor in de Tweede Kamer. Het zou vreemd zijn als de nieuwe ministersploeg er niets mee doet.'