Dynamiek in bouw verschilt per regio

Door het beperkte aanbod van kwalitatief goede bedrijven is het aantal transacties in 2025 vrijwel gelijk gebleven aan een jaar eerder, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM). Vorig jaar zijn er 264 agrarische bedrijven verkocht en stond een kleine 250 bedrijven te koop. Beneden de rivieren zijn de ontwikkelingen op de agrarische vastgoedmarkt erg regiospecifiek, stelt agrarisch makelaar Iwan Gijsbers van Arvalis. Hij focust zich op Noord-Brabant en Limburg.

‘Vooral dicht bij Natura 2000-gebieden heerst een heel andere dynamiek’, zegt Gijsbers. ‘Er is daar sprake van veel sloop en herontwikkeling van veehouderijen. Boeren zoeken naar nieuwe functies voor hun locatie, zoals recreatie, zorg of statische opslag. Vaak zijn daar nieuwe gebouwen voor nodig. Ook zien we dat ze meer de plantaardige kant opgaan, bijvoorbeeld met de teelt van biobased bouwmaterialen.’

Relatief veel moderne veehouderijbedrijven kiezen eieren voor hun geld door deel te nemen aan een van de stoppersregelingen. Gijsbers: ‘Dat zijn vaak mooie bedrijven op goede locaties. Die kiezen voor het geld. Ook buiten de Natura 2000-gebieden stokt de ontwikkeling. De Natuurbeschermingswet blokkeert alles.’

Thema Onroerend goed
De druk op de ruimte in Nederland is enorm. Enerzijds groeit de vraag naar grond voor woningbouw en natuur. Anderzijds zoeken agrariërs ruimte voor hun bedrijf. Dat zorgt voor uitdagingen op diverse fronten. De overheid wil met de nieuwe Nota Ruimte de regie op grondgebruik naar zich toe trekken. In dit thema van de Nieuwe Oogst van 6 mei belichtten we de stand van zaken. Ook gingen we in op vergunningverlening, het fiscale aspect van verpachting en stalbrandpreventie. De artikelen zijn nu ook te bekijken op onze overzichtspagina.

Wel worden oudere vergunningen verzilverd. ‘Vergunningen die al voor de stikstofimpasse verleend zijn en nog steeds in de kast lagen’, verduidelijkt de makelaar. ‘Het gros van de projecten van boeren die doorgaan betreft het optimaliseren van de bedrijfsvoering. Denk aan stalaanpassingen voor bijvoorbeeld Beter Leven. En een enkeling is al bezig met dagontmesting, al dan niet in combinatie met mestvergisting of -bewerking. Daarvoor moeten de mestputten worden aangepast.’

De vergunningverlening van nieuwe projecten zit door alle jurisprudentie op slot. Gijsbers: ‘Boeren kopen daardoor bestaande locaties op afstand van hun eigen bedrijf. Als daar de juiste vergunning op zit, kunnen ze toch ontwikkelen. Bijvoorbeeld een zeugenhouder die graag gesloten wil worden. Een vergunning is goud, ook al is de locatie niet veel soeps.’

Heel anders is de situatie op de grondmarkt. De prijs van agrarische grond in Nederland vertoont al jaren een stijgende lijn. In 2025 bedroeg de gemiddelde grondprijs 95.400 euro per hectare. Dat is bijna 10.000 euro meer dan in 2024. NVM verwacht voor 2026 een vergelijkbare ontwikkeling, met stabiele tot licht stijgende grondprijzen.

Glastuinbouw is ander verhaal

Heel anders gaat het eraan toe in de glastuinbouw. Daar wordt nog volop geïnvesteerd in nieuwbouw, weet René van Kester, makelaar onroerend goed bij AAB Makelaardij in Maasdijk. ‘Er gebeurt veel. Vorig jaar en in 2024 was er in de eerste vier maanden van het jaar niet veel beweging. Dit jaar hebben we geen terugval gezien in de eerste maanden. Er zijn veel ondernemers met plannen voor uitbreiding.’

Naast partijen die willen uitbreiden, zijn er ook kwekers die willen stoppen vanwege de stijgende kosten. Van Kester: ‘De energiebelasting stijgt trapsgewijs en ondernemers zonder opvolging zien het niet zitten om grote investeringen te doen om de kosten te drukken. Dat zijn niet alleen kleine bedrijven. Ook kwekers met 6 à 7 hectare stoppen ermee.’

Het areaal glas is al vele jaren min of meer gelijk, net als de prijzen voor grond met een glastuinbouwbestemming. De grondprijzen van dit soort kavels liggen tussen de 10 en 70 euro per vierkante meter. ‘Maar de druk op de ruimte wordt groter’, verwacht Van Kester. ‘De komende jaren zal de vraag naar woningbouwlocaties alleen maar toenemen. Dit heeft ook invloed op de ruimte voor de glastuinbouw.’