Zuid-Hollandse melkveehouder zoekt balans tussen praktijk en toekomst

Adrie de Vos (36) is opgegroeid in een boerenfamilie en wist al vroeg dat hij het bedrijf wilde voortzetten. ‘Eigenlijk wist ik dat altijd al’, glimlacht de goedgemutste ondernemer. De Vos is de enige zoon in het gezin. Hij heeft nog vijf zussen, die ieder hun eigen weg hebben gekozen buiten het bedrijf.

De ouders van De Vos zijn begonnen in het veenweidegebied bij Lekkerkerk en verhuisden in de jaren negentig naar Zeeuws-Vlaanderen. Daar kreeg het bedrijf de ruimte om te groeien. ‘Je voelt de ruimte hier echt. We zijn niet verhuisd om uiteindelijk weer klem te komen zitten’, aldus de melkveehouder. Dit werkt door in zijn manier van ondernemen. ‘Ruimte betekent voor mij niet alleen grond, maar ook de mogelijkheid om eigen keuzes te maken.’

Het bedrijf is in de loop der jaren gegroeid naar circa 280 melkkoeien. Zo’n anderhalf jaar na de verhuizing begonnen de ouders van De Vos met een kaasmakerij. De combinatie van melkveehouderij, kaasmakerij en winkel vormt inmiddels één geheel. Al blijft de melkveetak de basis. ‘We gebruiken maar zo’n 15 procent van de melk voor het maken van kaas. Meer kan wel, maar dan moeten we het bedrijf anders gaan organiseren.’

Voederwinning

Wie de in de polder gelegen percelen bekijkt, ziet naast grasland ook andere teelten. Zo’n 50 hectare bestaat uit maïs en er zijn nog enkele hectares met bieten. Toch plaatst De Vos er meteen een kanttekening bij. ‘Die gewassen horen bij de voederwinning. Ik ben geen akkerbouwer, maar gewoon een koeienboer. De gewassen zijn ondersteunend aan het bedrijf.’

Vooruitkijkend geeft De Vos aan dat vooral de arbeidsinzet aandacht vraagt. ‘Mijn moeder maakt nu voornamelijk kaasjes van een pond. Dat is behoorlijk arbeidsintensief. Ik zou zelf eerder bewegen richting het maken van grotere kazen, zodat het op de langere termijn beter vol te houden is.’

Richting de toekomst speelt ook nog een ander belangrijk thema: wel of niet omschakelen richting biologisch? De Vos verkent die stap al geruime tijd. ‘We zijn ons nu ongeveer een jaar aan het oriënteren op de overstap naar biologische productie. Als alles klopt, dan beginnen we over twee jaar.’

Zijn benadering is nuchter. ‘Het zijn puzzelstukjes die in elkaar moeten passen. Pas dan wordt het logisch’, licht De Vos toe. Samenwerking speelt daarin een belangrijke rol. ‘Mijn zwager is biologisch akkerbouwer. Hij heeft rustgewassen. Ik heb mest. In theorie kunnen we elkaar goed versterken.’

Praktische knelpunten

Desondanks ziet de melkveehouder nog wel wat praktische knelpunten. Zo vragen het weiden van droge koeien en het gebruik van antibiotica om aanpassingen. De Vos: ‘Dit zijn dingen waar je goed naar moet kijken. Het zijn zaken die niet zomaar opgelost zijn.’

Lees ook: Grote stijging mondiaal antibioticagebruik veehouderij dreigt

Ook speelt een inhoudelijke afweging mee in het besluit om wel of niet biologisch te worden. ‘Ik vind het een onbalans als je alleen met stikstof bemest. Ik denk dat je dan niet het meest gezonde product maakt’, geeft De Vos aan. Tegelijkertijd wil hij dit niet als ideologisch standpunt neerzetten. ‘Ik wil er geen stempel op drukken. De economische kant blijft voor ons leidend. Dat is altijd al mijn uitgangspunt geweest.’

Terwijl we het gesprek aan de keukentafel voeren, speelt een van de jonge dochters van De Vos op de achtergrond. Zijn vrouw Marlies Bunte schuift aan. Zij is werkzaam in het onderwijs en afkomstig van buiten de agrarische sector. Bunte schetst een beeld van het ritme op het familiebedrijf. ‘Adrie staat elke dag om 05.00 uur op, ook in het weekend’, begint ze. ‘Mooi is dat ik hem daar eigenlijk nooit over hoor mopperen.’

Niet chagrijnig zijn

De Vos lacht om de opmerking van zijn vrouw en plaatst er direct een kanttekening bij. ‘Ik mag ook niet chagrijnig zijn van haar. Als ik dat wel ben, dan zegt ze het wel’, grapt de ondernemer. Het typeert zijn houding. De Vos beschrijft het vak zonder omhaal. ‘Je werkt met dieren, met natuur en met machines. Dat is wat het werk voor mij interessant maakt.’

Zijn manier van werken uit zich ook in de praktijk. Bij het weiden kiest hij bijvoorbeeld voor een intensieve aanpak. ‘Elke dag een nieuw perceel; de koeien moeten het kaal eten. Daarna stuur je bij’, vertelt De Vos over zijn werkwijze. Volgens de melkveehouder draait het om voortdurend bijsturen. ‘Je moet het hele jaar nadenken: wat werkt wel en wat niet? Dat is het vak van de boer.’

Bekijk ook: Webinar over de echte waarde van weidegang

De Vos vindt het lastig om te zien dat zoveel ondernemers in de sector stoppen. ‘Iedere boer die stopt, is er voor mij een te veel. Ik vind het jammer. Zeker als het jonge boeren betreft’, geeft hij aan. Desondanks blijft hij positief over zijn eigen situatie. ‘In deze regio heb je minder druk dan in sommige andere regio’s’, licht De Vos toe. ‘Je hebt in Zeeuws-Vlaanderen de ruimte om te ondernemen. Maar dat betekent niet dat alles probleemloos is. Van fosfaatrechten bijvoorbeeld kan ik echt heel chagrijnig worden.’

Geen grote sprongen

De Vos kiest bewust niet voor snelle groei of grote sprongen. Hij zoekt naar een ontwikkeling die past bij zowel het bedrijf als het gezin. De komende jaren staan vooral in het teken van de bedrijfsovername en de verdere ontwikkeling van het familiebedrijf. Grote veranderingen verwacht De Vos dan ook niet direct. Wel kijkt hij actief naar aanpassingen die het bedrijf werkbaar houden.

De kaasmakerij en winkel blijven onderdeel van het bedrijf, al mogelijk in een andere vorm. En de keuze voor biologisch wordt voorlopig nader onderzocht. ‘Het moet echt passen. Het hele plaatje moet kloppen’, vertelt De Vos daarover. ‘Zoals gezegd: geen grote sprongen maken, maar weloverwogen stappen zetten. Steeds opnieuw afwegen wat werkt en wat niet. We gaan stap voor stap vooruit, met oog voor de lange termijn.’

‘Je moet uitleggen wat je doet, anders trekt men eigen conclusies‘
Op het erf van Adrie de Vos in Biervliet lopen regelmatig bezoekers rond. Anders dan op veel bedrijven is de toegang hier laagdrempelig. ‘Mensen lopen gewoon rond; dat is altijd al zo geweest’, geeft de melkveehouder aan. Die openheid vindt hij ook erg belangrijk. ‘Je moet uitleggen wat je doet. Anders trekken mensen hun eigen conclusies. Discussies gaan we niet uit de weg, al zoeken we ze ook niet actief op.’
Zijn vrouw Marlies brengt regelmatig een ander perspectief in. ‘Door haar werk in het onderwijs kijkt zij anders naar de manier van communiceren en het geven van uitleg richting bezoekers. Dat helpt om complexe keuzes begrijpelijk te maken voor mensen van buiten de sector’, aldus De Vos. Dat zorgt volgens de ondernemer voor scherpte. ‘Je wordt erdoor gespiegeld. Dat is goed.’