Italië voldoet al bijna aan Europese norm voor biologische landbouw

De biologische boerderij Agricoltura Nuova ligt net buiten de grote snelwegring rond Rome, maar niets geeft je het gevoel dicht bij een miljoenenstad te zijn. De glooiende groene heuvels, de zandweg die naar het bedrijf voert, de enorme schaapskudde die de weg blokkeert. Hier ben je op het platteland. Agricoltura Nuova bestaat sinds 1977.

'Volgend jaar bestaan we vijftig jaar', zegt oprichter en directeur Carlo Patacconi trots. Eind jaren zeventig kraakte hij met enkele kompanen een bouwvallige boerderij die volgens de plannen van de gemeente Rome plaats zou moeten maken voor een nieuwe woonwijk. De krakers begonnen dieren te houden en groente te verbouwen. 'We wilden het terrein behouden voor de landbouw en verzetten ons tegen nog meer cement.'

Het bedrijf startte vanuit een ideaal, maar niemand had ooit op het land gewerkt. Patacconi: 'We waren allemaal studenten met een missie, maar zonder ervaring.' In 1977 had Agricoltura Nuova een areaal van 180 hectare, inmiddels is het bedrijf gegroeid naar ruim 300 hectare. Het is een gemengd bedrijf, met 20 hectare groenten, ongeveer 100 hectare graan en nog eens 100 hectare voedergewassen.

Verder worden er varkens, kippen, koeien en schapen gehouden. Vijftig jaar geleden begonnen de idealistische studenten met traditionele landbouw, dus met gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, maar na veertien jaar stapten ze daarvan af.

In zes jaar omgeschakeld

In 1991 zijn we begonnen met de transformatie richting een biologisch bedrijf, vertelt Patacconi. 'We realiseerden ons wat voor schade bestrijdingsmiddelen aanrichten aan ons lichaam en het milieu en besloten te stoppen met het gebruik ervan. Zes jaar later was het bedrijf volledig biologisch.'

Agricoltura Nuova is een van de voorlopers van de biologische landbouw in Italië. Met een aandeel dat de laatste twintig jaar is toegenomen van 5 tot 20 procent, is het totale biologische areaal inmiddels ruim 2,5 miljoen hectare. Het doel is om al eind 2027 de Europese norm te halen. Brussel stelt dat in 2030 op 25 procent van het landbouwareaal biologisch moet worden geboerd.

Het Italiaanse landbouwministerie heeft extra geld vrijgemaakt om die Europese norm te halen. Bovenop de 2,1 miljard euro subsidie die voor 2023-2027 was voorzien, voegt het ministerie nog eens ruim 7 miljoen euro toe voor onder meer verbetering van dierenwelzijn en het beperken van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Daling in chemiegebruik

Die stimulans uit zich in de cijfers: het gebruik van chemische gewasbescherming is de laatste tien jaar met 18 procent gedaald. Vooral de inzet van middelen voor de bestrijding van schimmels en onkruiden is afgenomen. Tegelijk is het gebruik van biologische bescherming met 133 procent gestegen. Dus behalve dat het aandeel biologische landbouw in Italië groeit, passen de traditionele bedrijven ook steeds meer niet-chemische gewasbescherming toe.

Een andere belangrijke reden voor de Italiaanse overheid om de biologische landbouw te stimuleren, is het beschermen van de biodiversiteit. Daarnaast speelt de volksgezondheid een rol. Italianen krijgen minder chemische bestrijdingsmiddelen en antibiotica binnen door biologische producten te eten. Daardoor worden ze minder blootgesteld aan giftige stoffen en dat komt hun gezondheid ten goede, zo redeneert de overheid.

'Made in Italy'

Verder stimuleert het Italiaanse landbouwministerie de vergroening van de agrarische sector. Daarbij gaat speciale aandacht uit naar het label 'Made in Italy'. Dat staat voor kwaliteit, duurzaamheid en biodiversiteit. Voor de agrariërs zelf is de motivatie om over te stappen naar biologische landbouw vooral economisch gedreven.

De afzetmarkt in Italië, maar ook daarbuiten, groeit gestaag. In het afgelopen decennium is de markt voor biologische landbouwproducten, waaronder vlees, groenten en wijn, gegroeid met gemiddeld zo'n 5 procent per jaar. In 2025 werd er voor bijna 7 miljard euro aan biologische producten verkocht in Italië.

In Europa is de markt voor bioproducten ongeveer 59 miljard euro groot. 'Behalve biologische supermarkten als Natura Sì, verkopen we ook steeds meer producten aan reguliere supermarkten', verklaart Patacconi. 'Consumenten worden steeds bewuster bij de aankoop van hun voedingsmiddelen, dat merken wij goed in onze afzet.'

Maar ook aan de productiekant loont het steeds meer om biologisch te boeren, benadrukt de Romeinse bioboer. 'Bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn gewoon heel duur geworden en dat zorgt continu voor een stijging van de kostprijs.' Volgens Patacconi is biologische landbouw uiteindelijk de toekomst. 'Ik besef dat niet alles op een biologische manier kan worden geteeld, maar we moeten wel zorg dragen voor onze grond, onze biodiversiteit. Dat is onze taak als boer.'