Grote stijging mondiaal antibioticagebruik veehouderij dreigt

Nieuws Varkens Mirthe Rolink 17 maa 2026 om 13:31uur

Het wereldwijde antibioticagebruik in de veehouderij stijgt de komende jaren fors, als productiesystemen niet veranderen. De wereldvoedselorganisatie FAO verwacht dat het gebruik in 2030 19 procent hoger ligt. In 2040 wordt dat bijna 30 procent, oplopend tot 143.481 ton, blijkt uit onderzoek. Alleen door betere diergezondheid en efficiëntere veehouderijsystemen kan deze trend worden omgebogen.

Als productiesystemen niet veranderen, stijgt het wereldwijde antibioticagebruik in de veehouderij de komende jaren fors.

De FAO introduceert in dit onderzoek een nieuwe rekenmethode, de Livestock Biomass Conversion (LBC)-indicator. Die houdt rekening met verschillen in levend gewicht, productiesystemen en diercategorieën, waardoor de wereldwijde trends nauwkeuriger in beeld komen.

Volgens de studie blijft Azië veruit de grootste gebruiker van antibiotica, met twee derde van het wereldwijde antibioticagebruik bij vee. Aan de andere kant laat Afrika richting 2040 de sterkste groei laat zien met een verwachte stijging van ruim 40 procent tussen 2019 en 2040. De groei in antibioticagebruik in Noord-Amerika en Europa zal slechts minimaal zijn.

Ondertussen hebben 47 landen toegezegd het antibioticagebruik bij vee met 30 tot 50 procent te verlagen voor 2030. De FAO ondersteunt die ambities met het programma Reduce the Need for Antimicrobials on Farms for Sustainable Agrifood Systems Transformation (RENOFARM). Dat programma helpt overheden om de behoefte aan antibiotica op veehouderijbedrijven terug te dringen via beleid, training en betere managementpraktijken. Daarvoor is het belangrijk dat veehouders investeren in betere huisvesting. Ook dierenartsen spelen hierin een grote rol.

Toekomstbeeld hoeft niet somber te zijn

Opvallend in de FAO-analyse is dat het toekomstbeeld niet per se somber hoeft te zijn. In scenario's waarbij diergezondheid structureel verbetert, management wordt aangescherpt en productiesystemen efficiënter worden ingericht, zakt het wereldwijde antibioticagebruik tot ongeveer 62.000 ton in 2040. Dat is een een daling van 57 procent vergeleken met de verwachte trend.

Die daling komt vooral door betere voerconversie, lagere uitval, minder infectiedruk en een kleinere veestapel die toch dezelfde of hogere productie levert. Daarmee toont de studie aan dat reductie niet alleen via wetgeving mogelijk is, maar vooral via optimale bedrijfsvoering en kennisontwikkeling.

In de Europese Unie (EU) ligt de focus op de One Health-aanpak. De EU wil tegen 2030 de verkoop van veterinaire antimicrobiële middelen met 50 procent verlagen ten opzichte van 2018. Tussen 2018 en 2022 daalde die verkoop al met 28 tot 31 procent, waarmee de EU volgens analyses op koers ligt voor het gestelde doel in 2030.

Nederland voorbeeldland

Nederland blijft internationaal een voorbeeldland. Sinds het referentiejaar 2009 daalde de verkoop van antibiotica in de veehouderij met ruim 75 procent. Het antibioticagebruik op veehouderijbedrijven stabiliseert de laatste jaren, al blijven sectorale verschillen zichtbaar. In de melkgeiten-, pluimvee-, rundvee- en varkenssector is het gebruik grotendeels stabiel. De kalversector en de konijnensector blijven een punt van aandacht vanwege bedrijven met structureel hoog antibioticagebruik.

Kritische middelen zoals colistine worden in Nederland opvallend weinig gebruikt en laten een verdere daling zien. De Stichting Diergeneesmiddelenautoriteit en LTO Nederland benadrukken dat de komende jaren vooral het aantal hooggebruikers verder naar beneden moet. Dit om de vorming en verspreiding van resistente bacteriën te voorkomen.