Telers bundelen krachten voor miscanthus

De schuur van Eric Kroef in Bemmel zit tjokvol. Bijna veertig geïnteresseerden willen meer weten over miscanthus en vooral wat de kersverse Telerscoöperatie Miscanthus Nederland (TeCoMi) voor hen kan betekenen. Over miscanthus is veel te doen, maar de afzet is vaak nog een issue en dan vooral richting biobased bouwen. Voor telers die willen instappen in dergelijke vezelteelten is perspectief met een passend verdienmodel cruciaal.

Volgens bestuurder Kroef is een belangrijke aanleiding voor de oprichting van de coöperatie het bundelen en organiseren van de afzet. Hij meldt dat het uiteindelijk de bedoeling is om vooral afzet richting biobased bouwen te realiseren, omdat dit het beste zal renderen. 'Voor afnemers is het een stuk interessanter om miscanthus te verwerken in bouwmaterialen als ze het in bulk kunnen aankopen. Daar zijn wel hectares voor nodig.'

Hetzelfde geldt voor producenten en leveranciers van potgrond die interesse tonen in miscanthus als substraatvervanger voor veen. Ook zij doen het liefst zaken met één partij. Voorzitter Jos Mans van TeCoMi legt uit dat ook uitwisseling van informatie en samenwerking met ketenpartners belangrijke pijlers zijn van de coöperatie. Zo wordt de komende tijd gewerkt aan een teelthandleiding.

'Het is geen moeilijke teelt, maar we merken wel dat er behoefte is aan kennisdeling', zegt Mans. 'Verder vinden we het cruciaal om samen te werken met ketenpartners als Miscanthus-Agri, zeker omdat zij al meer ervaring hebben met teelt en afzet. We willen geen concurrent zijn, maar een partner. We hebben hetzelfde doel voor ogen: een rendabel alternatief bieden, streven naar CO2-reductie en grondstoffen leveren voor de biobased bouwindustrie.'

CO2-vergoeding en subsidies

Het C4-gewas miscanthus kan jaarlijks bovengronds 20 ton per hectare CO2 vastleggen en ondergronds 4 ton. Wanneer de door het gewas vastgelegde CO2 in biobased bouwmaterialen terechtkomt, kunnen telers via diverse wegen aanspraak maken op een vergoeding via CO2-certificaten en subsidies. Mans: 'Als coöperatie willen we alle opties voor wat betreft koolstofcertificaten uniformeren. Het is nu behoorlijk complex.'

Voor toepassing in biobased bouwmaterialen is een hoge kwaliteit van belang. Dat is waar Nederlanders zich kunnen onderscheiden, stelt Michiel Jakobs van loonbedrijf Jakobs. Hij stelt dat in zijn werkgebied in Noord-Limburg de vezelteelten in opmars zijn. Daarom investeert Jakobs in passende mechanisatie. Daarbij wordt hij geraakt door de krimpende veehouderij. 'Dan is loonwerk voor gewassen als miscanthus en vezelhennep een goed alternatief.'

De loonwerker demonstreert na de sessie in de schuur verschillende oogstmethoden. Hij vertelt dat hij een groot voorstander is van het op zwad maaien van miscanthus om het vervolgens in balen te persen. 'Zo komt er geen blad in de baal. Daarmee gaat de kwaliteit omhoog. Dat is cruciaal om met landen als Frankrijk en Hongarije te concurreren. Hoe hoger de kwaliteit, hoe interessanter het product wordt voor afnemers van biobased bouwmaterialen.'

De grootpakpers perst bij droge omstandigheden balen van ongeveer 300 kilo. In een vrachtwagen passen tussen de dertig en veertig balen. 'Veel makkelijker in transport vergeleken met een bulkproduct. Ook zijn balen handiger als je de oogst in porties wil verkopen', vindt Jakobs.

Een aanwezige in de zaal vraagt of er bij miscanthus in opslag kwaliteitsverlies optreedt, maar daarover is volgens de loonwerker en het TeCoMi-bestuur nog weinig bekend. Wel is het advies om de balen onder dak te plaatsen en op pallets te zetten, zodat de wind er altijd goed onderdoor kan.

Interessant voor stoppers

De TeCoMi-bestuurders doen geen concrete uitspraken over het areaal of het aantal leden dat zij voor ogen hebben, vooral omdat ze nog niet in beeld hebben hoe de afzet zich gaat ontwikkelen. Waarom roept het bestuur dan nu wel nadrukkelijk op lid te worden van de coöperatie? 'Er zijn veel bedrijven die stoppen met vee, dus komt er grond vrij', zegt Kroef.

'Zelf ben ik een gestopte varkenshouder. Ik heb te weinig grond om een volwaardig akkerbouwer te worden en dan is miscanthus een interessante keuze. Uiteindelijk hebben we voor het opschalen van de afzet veel tonnen nodig', vertelt de Gelderse ondernemer. Hij verbouwt nu een kleine 10 hectare miscanthus. Komend seizoen gaat hij op een perceel verder van huis nog 4 hectare erbij planten.

Over heel Nederland bekeken is het miscanthusareaal in de afgelopen jaren met honderden hectares toegenomen. In 2023 noteerde de oppervlakte circa 430 hectare en een jaar later was dat al 650 hectare. Binnen een jaar verdubbelde het areaal vervolgens naar 1.200 tot 1.300 hectare in 2025. Miscanthus is zo'n twintig jaar productief.