Drie pijlers voor een goed bemestingsplan

Door het wegvallen van de derogatie is het niet meer verplicht om grondmonsters te nemen, toch blijft het belangrijk hiermee door te gaan. 'Bij voorkeur zo uitgebreid mogelijk', stelt Michiel Meindertsma. Hij is adviseur mest en mineralen bij DLV Advies. 'De bodemanalyse is immers nog altijd de basis van een bemestingsplan.'

Voorheen waren grondmonsters wettelijk verplicht als je als ondernemer gebruik wilde maken van de derogatie. 'Nu zijn er alleen eisen voor de fosfaatruimte', zegt Meindertsma. Hiermee doelt hij erop dat mesttransport alleen van boer naar boer mag plaatsvinden als je tenminste 75 procent van je geproduceerde fosfaat kwijt kan op eigen grond.

In een bodemanalyse zijn meerdere zaken belangrijk. De aanwezige hoeveelheid van nutriënten als kali, fosfor en zwavel, het stikstofleverend vermogen en de pH-waarde benoemt de DLV-adviseur als meest bepalend. Ook Wim Bussink, lid van de Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen (CBGV), geeft aan dat de bodemanalyse het startpunt is van een bemestingsplan.

'Eerst ga je kijken welke gebruiksnormen gelden voor je bedrijf en wat je wilt telen. Daarna stel je vast hoeveel dierlijke mest je beschikbaar hebt en wat de gehaltes van de mest zijn. Als je werkt met forfaitaire normen, dan kan de afwijking groot zijn ten opzichte van de werkelijke situatie', licht Bussink toe. Op dat moment is ook duidelijk hoeveel mest er afgevoerd moet worden en hoeveel kunstmest aangekocht kan worden om richting de norm te kunnen bemesten.

Vervolgens kan het daadwerkelijke plan opgesteld worden, vervolgt Bussink. 'Het belangrijkste bij de uitvoering van het plan is om goed te blijven kijken. Het vergt wat Fingerspitzengefühl; zorg dat de grond genoeg draagkracht heeft om te kunnen bemesten en dien de mest dan correct toe. Als de mest niet mooi in de sleuf zit, is de kans op uitspoeling groter en kan het aan het gras blijven zitten. Dit komt de smakelijkheid niet ten goede.'

Bij de eerste snede ligt de nadruk vrijwel altijd op drijfmest. Zodra de bodem opwarmt, treedt ook het moment voor kunstmest aan. 'Voor weiden is dat doorgaans nabij temperatuursom (T-som) 300, voor maaipercelen is dit T-som 400. De T-som is de minimum- en maximumtemperatuur per etmaal gedeeld door twee, gesommeerd vanaf 1 januari. Negatieve waarden tellen niet mee in het totaal van de luchttemperatuur per dag.

Het advies vanuit het CBGV is om voor de eerste snede kunstmest te kiezen die meer dan 75 procent ammoniakale stikstof bevat. Voor latere sneden geven kalkammonsalpeter (KAS)-achtige producten het beste resultaat. Bussink: 'Het is sowieso van belang om een jaarplan te maken, om zo de stikstofwerking te optimaliseren. Elke kilo stikstof telt en je hebt de beste nalevering en benutting als je alle drijfmest voor 1 juli toedient.'

Later in het seizoen verschuift de aandacht naar wat de bodem zelf levert aan stikstof. 'Percelen met een hoog stikstofleverend vermogen kunnen dan aanzienlijk meer groei geven dan percelen die van nature stikstofarmer zijn', zegt productmanager Karst Brolsma van Eurofins Agro. 'Die verschillen maken het lonend om na de eerste en tweede snede bewust bij te sturen.'

De keuzes

Je hebt volgens Brolsma als ondernemer drie keuzes: 'Je kunt blijven bemesten zoals je het altijd hebt gedaan. Maar je kunt ook de percelen met een hoger stikstofleverend vermogen optimaal bemesten en van de armere percelen de lagere opbrengsten accepteren. De derde optie is om percelen met een lager stikstofleverend vermogen meer stikstof te geven, maar dan moet je wel zeker weten dat de beperking in bemestingsstoffen zit.'

Toch is het belangrijk om als ondernemer flexibel te blijven. 'Gedurende het seizoen zul je vanwege weersomstandigheden het vooraf opgestelde bemestingsplan waarschijnlijk moeten bijsturen. Het doen van rondgangen over het perceel is daarbij belangrijk', stelt Meindertsma. Wat ook meespeelt, zijn de hoge kosten voor mestafzet. Het advies van de DLV-adviseur is duidelijk: 'Wettelijk gezien moet je zeven maanden aan mestopslag hebben. Maar als je zorgt dat je meer opslag hebt, kun je afvoeren en bemesten wanneer dat het meest gunstig is.'

Bussink beaamt dat een bemestingsplan niet in beton gegoten is. Aanvullend zegt hij dat de zwaveltoestand bij veel boeren te wensen overlaat. 'Dit kun je bijstrooien met stikstofhoudende meststoffen.' Bij Eurofins zien ze, ondanks dat er minder drijfmest wordt gebruikt, nog niet dat het organischestofpercentage terugloopt. 'Als je 15 ton droge stof van 1 hectare grasland wilt halen, moet alles kloppen. Dat kan alleen met een sterk plan, gebaseerd op metingen en tijdige bijsturing', besluit Brolsma.