Reacties op regeerakkoord overwegend positief, maar er zijn ook zorgen

Tegelijkertijd concludeert de belangenbehartiger dat de aangekondigde plannen in de komende jaren grote impact zullen hebben op de agrarische sector. Wat betreft het stikstofbeleid gaat LTO Nederland ervan uit dat er wordt voortgebouwd op het bouwstenendocument, dat vorig jaar werd opgesteld door LTO Nederland, het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), provincies, gemeenten en waterschappen.

'Ondanks enkele grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt', zegt LTO Nederland-voorzitter Ger Koopmans. Het nieuwe kabinet houdt vast aan doelsturing en benadrukt dat het toekomstig beleid samen met boeren en tuinders wil vormgeven. 'Heel terecht en cruciaal voor succes', benadrukt Koopmans: 'Maak van boeren en tuinders je partner in plaats van je gespreksonderwerp. Die handschoen pakken we graag op.'

Volgens Koopmans is het belangrijk om te investeren in wederzijds vertrouwen. 'En na een decennium van wispelturig beleid is het ook echt noodzakelijk om dat serieus te nemen. Juist daarom vind ik het positief dat de coalitiepartijen ervoor kiezen om het beleid samen met agrariërs vorm te geven. Zo kunnen we schouder aan schouder werken aan doelen op een manier die haalbaar en realistisch is, en die de sector toekomstperspectief biedt.'

Convenant gewasbeschermingsmiddelen

Als voorbeeld daarvan noemt Koopmans het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen. 'Het produceren van gezond voedsel en mooi groen met steeds minder gewasbeschermingsmiddelen is een breed gedeelde wens, maar het is ook topsport. En het is bij uitstek beleid dat niet achter een bureau gemaakt kan worden. Dus heel goed dat het kabinet dit samen met onze telers en tuinders op wil pakken.'

LTO Nederland is ook positief over het feit dat het Rijk meer regie wil nemen op het ruimtelijk domein. Voorkomen moet worden dat er te grote verschillen ontstaan tussen provincies bij de regionale uitwerking van landelijk beleid. Koopmans: 'Uiteraard is maatwerk van groot belang. Regio's verschillen, en dat moet tot uitdrukking komen in het beleid. Maar het mag niet leiden tot bestuurlijke willekeur: een provinciegrens mag niet de meest bepalende factor zijn.'

Zorgen over Natuurherstelverordening

Er is ook kritiek op de plannen. Zo vindt LTO Nederland het zorgwekkend dat het nieuwe kabinet niet toezegt dat bij de implementatie van de nieuwe Natuurherstelverordening een impactanalyse wordt gemaakt voordat maatregelen worden doorgevoerd.

Ook zijn er zorgen over het instellen van zonering rondom de meest stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, een bredere invoering van dierrechten en nieuw beleid om grondgebondenheid te versterken. Het zijn voorbeelden van plannen die grote gevolgen zullen hebben voor boeren en tuinders.

Voor de belangenbehartiger is het randvoorwaardelijk dat dit beleid zo wordt vormgegeven dat de agrariër zelf aan het stuur staat. Koopmans: 'Wat een boer of tuinder straks moet doen, moet hij of zij ook kunnen doen: bedrijfsmatig, juridisch en financieel. Daar moeten de middelen uit het stikstoffonds van 20 miljard euro op focussen.'

Aanknopingspunten voor jonge boeren

NAJK ziet in het regeerakkoord duidelijke aanknopingspunten, maar zegt ook dat er nog genoeg werk te verzetten is. 'Een sterke inhoudelijke basis is gelegd om jonge boeren en tuinders perspectief te bieden en het stikstofprobleem aan te pakken. We zien veel van onze inbreng terug. De uitdaging is nu om woorden om te zetten in daden, want er is echt nog werk aan de winkel', zegt voorzitter Roy Meijer.

De organisatie roemt de sterke inzet op jonge boeren en tuinders in het akkoord. Ook de plannen voor het legaliseren van PAS-melders en interimmers kunnen op goedkeuring rekenen, net als de duidelijke borging van de 20 miljard euro die in de komende jaren beschikbaar is voor de landbouw.

De invoering van de productschappen ziet NAJK als een stap om als sector meer uitvoeringskracht te krijgen. Daarnaast is de belangenbehartiger positief over de komst van een convenant gewasbeschermingsmiddelen en het evalueren van de Natura 2000-doelen op haalbaarheid.

Oog voor gevolgen natuuropgave

Ook NAJK noemt enkele aandachtspunten. Zo kan de natuuropgave nog altijd een stevige impact hebben op het areaal landbouwgrond, en dus de bedrijfsvoering van jonge ondernemers. Voor die gevolgen moet oog zijn. Verder ontbreekt er in de plannen volgens de organisatie een duidelijke landbouwstrategie in Europees verband.

Het invoeren van grondgebondenheid via normering of doelsturing vraagt om voldoende flankerend beleid en een sterke uitwerking. 'In de huidige plannen zien we nog onvoldoende terugkomen wat jonge veehouders concreet gaat helpen om te komen tot de doelen', stelt de belangenorganisatie.

Tot slot benadrukt Meijer het belang van goed leiderschap: 'Het is essentieel dat er een daadkrachtige, maar ook menselijke minister wordt aangesteld, die met redelijkheid durft te kiezen. Wij gaan graag in gesprek met de nieuwe bewindspersoon om samen de schouders eronder te zetten.'

Agractie vreest krimp

'Krimp, krimp en nog eens krimp', is de afdronk van Agractie op het regeerakkoord. 'Voedselproductie en oog hebben voor de kwaliteiten die de sector te bieden heeft, lijkt een ondergeschoven kindje te zijn', schrijft de organisatie in een eerste reactie. Agractie noemt het zeer zorgelijk dat er een grote focus ligt op de drukfactor stikstof.

De waterschappen zien in het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD de 'ambitie om de grote opgaven voor onze leefomgeving weer op stoom te krijgen'. Dat is volgens voorzitter Jeroen Haan van de Unie van Waterschappen 'van groot belang' voor het werk van de 21 waterschappen aan dijken, de waterkwaliteit en watervoorziening.

De coalitiepartijen willen de waterkwaliteit 'structureel' verbeteren. Zo moet Nederland 'kartrekker' worden voor een Europees verbod op PFAS, een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid en het milieu. D66, CDA en VVD willen kijken hoe 'op korte termijn' een lozingsverbod mogelijk is.

Ze schrijven ook in hun akkoord andere overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) eerder bij beleid te willen betrekken. 'De nieuwe coalitie erkent dat mede-overheden nodig zijn om de maatschappelijke opgaven te kunnen oplossen', aldus Haan. 'We kijken als waterschappen uit naar een intensieve samenwerking.'