Collectieve claim moet afwikkeling schade waterwinning versnellen

Het was Droogteschade Nederland (DNL) die in 2018 de droogteschade bij boeren als gevolg van waterwinning onder de aandacht bracht. Deze organisatie is nu ook betrokken bij de collectieve claim.

DNL heeft landelijk en regionaal onderzoek laten uitvoeren naar de gevolgen van waterwinning voor teelten. De organisatie vertegenwoordigt 1.230 landbouwbedrijven in waterwingebieden. Voor de collectieve claim kunnen boeren zich nog steeds aanmelden. Volgens SDW worden naar schatting 10.000 boeren geraakt door waterwinning.

Tijdrovende procedures

Voor deze collectieve route is gekozen, omdat gebleken is dat individuele procedures te lang duren, zegt woordvoerder Renée Ruisch van SDW. 'Dat vraagt een gedetailleerde en lange weg die bijzonder tijdrovend is. Zo'n procedure kan wel tien jaar duren en is ook de reden waarom er maar zo'n klein deel – 3 miljoen euro – van de totale schade wordt uitgekeerd.'

Jaarlijks wordt 1 miljard kubieke meter grondwater gewonnen voor drinkwater voor huishoudens en proceswater voor bedrijven. Dit leidt in waterwingebieden tot verlaging van de grondwaterstanden. De schade die hierdoor aan gewassen ontstaat, komt boven op de schade die ontstaat door zomerse periodes van droogte. De droge jaren die achter ons liggen, staan dan ook los van deze claim, verduidelijkt Ruisch.

De Waterwet voorziet in een vergoeding van de schade als gevolg van waterwinning. Partijen met een vergunning moeten diegenen die daar hinder van ondervinden schadeloos stellen. 'Het is een schade die zich sluipend voltrekt. De complexiteit van de materie en de vele bedrijven vragen om een landelijke oplossing en vergoedingsregeling', vindt de woordvoerder van SDW.

Bezorgde vragen

De boven de markt hangende schadeclaims leidden in de Tweede Kamer tot bezorgde vragen van D66 en de PvdD. Zo sprak D66-Kamerlid Tjeerd de Groot deze week tijdens een Kamerdebat met verantwoordelijk minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat de vrees uit dat er meer van dit soort claims op waterwinbedrijven af gaan komen. Hij opperde een aanpassing van de verdringingsreeks om deze 'toekomstbestendig' te maken. PvdD-Kamerlid Eva van Esch vroeg de minister om in de regelgeving meer prioriteit te geven aan drinkwater dan aan de landbouw.

Harbers lijkt zich geen zorgen te maken over een hausse aan schademeldingen vanuit de land- en tuinbouw. Volgens hem volstaat de gangbare procedure waarbij de Advies Commissie Schade Grondwater uiteindelijk bepaalt of een claim wordt gehonoreerd. Dat is volgens de bewindsman niet het geval bij schade door zomerse droogte. 'Daardoor gaan veel claims bij de adviescommissie onderuit.'

Het bestuur van SDW bestaat uit ervaren bestuurders uit de land- en tuinbouw als Jakob Bartelds (akkerbouwer en agrarisch bestuurder), Tine van de Werken (interim-CFO van Cosun) en Ruud Hermans (jurist gespecialiseerd in massaschadezaken). In de raad van toezicht zit onder meer oud-landbouwminister en oud-voorzitter van drinkwaterkoepel Vewin Cees Veerman.