WUR-onderzoeker: 'Shell-vonnis van grote invloed op ons voedselsysteem'

Waarom heeft de uitspraak invloed op het Nederlandse voedselsysteem?

'Milieudefensie heeft al aangegeven zich nu te willen richten op FrieslandCampina, de VanDrie Group, Vion en kunstmestleveranciers. Uit het Shell-vonnis blijkt dat het bedrijf ook verantwoordelijk wordt gehouden voor de uitstoot van zijn toeleveranciers. Dat betekent dus dat een bedrijf als FrieslandCampina ook verantwoordelijkheid draagt voor melkveehouders. Deze uitspraak raakt absoluut ook boeren.'

Dit betekent dus dat een bedrijf als FrieslandCampina ook verantwoordelijkheid draagt voor melkveehouders

Jeroen Candel, onderzoeker Landbouw- en voedselbeleid aan WUR

Hoe raakt het boeren?

'De uitspraak toont dat de klimaatemissies sneller moeten worden gereduceerd en dat niet alleen de overheid hiervoor verantwoordelijk is. Er zal niet snel een zaak worden aangespannen tegen een individuele boer. Maar door grote bedrijven in de agroketen voor de rechter te slepen of daarmee te dreigen, heeft dit ook invloed op het tempo waarmee boeren hun emissies terug moeten dringen. Dit kan niet zonder systeemveranderingen.'

Waarom kan dat niet?

'Het wereldwijde voedselsysteem is verantwoordelijk voor een derde van de klimaatuitstoot. Voor een groot deel komt dit door emissies vanuit de veehouderij en landgebruiksverandering. Dit raakt bijvoorbeeld het systeem waarin grondstoffen voor veevoer worden verbouwd in het buitenland. Maar denk ook aan emissies vanuit het veenweidegebied, in verband met het verlaagde grondwaterpeil.

'De overheid heeft het voedselsysteem tot nu toe redelijk met rust gelaten. Dat lijkt te kantelen, onder druk van rechterlijke uitspraken.'

Speelt dit alleen bij ons?

'De klimaatopgave geldt voor alle landen die zich hebben verbonden aan het klimaatverdrag van Parijs. Je ziet bij stikstof dat de rechtszaak over de PAS-wetgeving ook navolging heeft gekregen in landen om ons heen, in Vlaanderen en Duitsland. Rechters kijken wereldwijd naar jurisprudentie. Het is bekend dat rechters in Azië en Afrika veel naar Europa kijken, omdat Europese wetgeving op klimaat- en milieugebied het meest stringent is.'

Sorteren bedrijven hierop voor?

'Het ene bedrijf meer dan het andere. De Braziliaanse vleesgigant JBL heeft onlangs de Nederlandse vleesvervangerproducent Vivera overgenomen. In de toekomst gaan we naar meer plantaardige diëten, daar sorteren zij al op voor.'