Land- en tuinbouw verdient beter

Op de weg van producent naar consument zitten te veel schakels die geen oog hebben voor de primaire producent. Omgekeerd kun je ook zeggen dat de boer onvoldoende positie afdwingt voor een reële beloning voor zijn inspanningen.

Voor de risico's die aan de voedselproductie zijn verbonden geldt hetzelfde. Misoogst en overaanbod zijn voor rekening van de primaire producent en niet voor de partijen in de keten. De gevolgen manifesteren zich in het inkomen van boer en tuinder.

Gemiddeld lijkt dat nog wel aardig. Het LEI becijferde voor de gehele EU een stijging van 6,7% ten opzichte van 2010, maar dat was dan ook geen best jaar. 19 EU-landen noteerden een grotere stijging omdat in acht lidstaten, waaronder Nederland, het inkomen daalde. De oorzaak lag vooral bij de EHEC-crisis en bij de lage aardappelprijzen. Gemiddeld zegt dus niet zo veel. Door de jaren heen moet een flink deel van de agrarische ondernemers genoegen nemen met een mager inkomen.

Een echte doorbraak met een beter verdienmodel komt niet vanzelf van de grond. De blik is nu gericht op voorstellen en initiatieven van de Commissie van Doorn, waarin de ketenaanpak een centrale rol speelt.

In het nieuwe verdienmodel moet de ondernemer de kosten van zijn investeringen makkelijker kunnen doorberekenen in de prijs van zijn product. De marktvraag naar dat product zal leidend blijven, maar in de hele keten van boer, handel, toelevering, verwerker en supermarkt moet meer samenhang op onderlinge door- en afrekening komen.

Ketenafspraken betekenen ook een beperking voor de vrije ondernemer. Maar hoe groot is die vrijheid nog? Steeds meer maatschappelijke wensen worden via wet- en regelgeving bij de ondernemer op het bordje gelegd. Die werkelijkheid moet je niet meer willen ontkennen en geldt zeker voor de overgang naar een duurzame productie.

Staatssecretaris Henk Bleker van EL&I ziet het in ieder geval niet als taak van de overheid. Hij vindt dat het agrarisch bedrijfsleven zelf moet zorgen dat duurzaam rendeert.

Hoog tijd om met echte successen op de ketenaanpak naar buiten te komen. Bij nuttig zijn hoort een gezonde inkomensontwikkeling.

Berend Santema, bsantema@ltonoord.nl