Kabinet wil verhitte grondmarkt afkoelen om woningbouw te versnellen

Om bij dorpen of steden een straat of wijk erbij te bouwen, kijken gemeenten al snel naar boerengrond nabij de bebouwde kom. Die grond wordt door functieverandering van een agrarische naar een woonbestemming tot vijf keer duurder. Het gevolg is dat projecten duur worden, niet kunnen starten of worden vertraagd.

Minister Elenor Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) zoekt naar een manier om deze ontwikkeling te doorbreken. Ze wil onder meer een grondbank instellen waarmee percelen kunnen worden geruild ‘zodat er gewerkt en gewoond kan worden’.

Belasting over waardestijging

Een planbatenheffing, waarbij belasting over de waardestijging van de grond moet worden betaald, ziet Boekholt-O’Sullivan niet zitten. ‘Dat leidt tot een stapeling van regels, maakt het proces niet sneller en leidt niet tot meer woningen.’

Een regeling waarbij bepaalde ontwikkelingskosten van het perceel van de geboden grondprijs worden afgetrokken, ziet de minister wel zitten. Het gaat dan bijvoorbeeld om de kosten van infrastructuur. Dit betekent wel dat de betreffende grondeigenaar minder geld ontvangt.

‘Bereidheid kan afnemen’

Verschillende Kamerleden vrezen dat de bereidheid van boeren en grondeigenaren om mee te werken aan zo’n transactie zal afnemen als de prijs lager wordt. BBB-Kamerlid Femke Wiersma waarschuwt dat het alternatief, een onteigeningsprocedure, veel te lang duurt en Nederland op slot zet. Wiersma wijst er ook op dat met name melkveehouders juist meer grond zoeken om aan de beoogde normen voor grondgebondenheid te voldoen.

Hanneke Steen (CDA) vraagt de minister om versnippering aan te pakken. Ze wijst erop dat 27.000 kleine percelen zijn verkocht aan kleine beleggers in de hoop op waardestijging. De versnippering maakt elke ontwikkeling – en waardestijging – onmogelijk. Boekholt O’Sullivan ziet het opkopen van deze stukken als taak voor de nog in te stellen grondbank.