Opkweekbedrijf investeert in klimaatsysteem: temperatuurmeting goed voor gewas

Beekenkamp Plants Vegetables is een opkweekbedrijf voor jonge groenteplanten voor vollegrond en kasteelt. Het bedrijf heeft zeven locaties in Nederland en één in Frankrijk, in totaal 36 hectare. De vestiging die we nu bezoeken, ligt in het Zuid-Hollandse Maasdijk. Het is een groot complex van 8 hectare met 31 afdelingen.

Dimitri Oosterwijk, teeltcoördinator vollegrondsgroente, komt net aangereden van de vestiging in het Noord-Hollandse Lutjebroek. Zullen we eerst even de kas ingaan?’, zegt hij. Na een uitgebreide ontsmettingsroutine stappen we de nieuwe kassen in.

Om zijn uitdagingen als teeltcoördinator duidelijk te maken, laat Oosterwijk bezoekers graag een kijkje nemen. In de kassen staan op de beton- of lavavloer trays met kleine plantjes. Voor kwekers is het duidelijk dat zulke kleine plantjes onmogelijk een eigen ‘microklimaat’ kunnen scheppen, waar de luchtvochtigheid hoger is dan in de omgeving. Op hete, droge dagen hebben de plantjes het dus zwaar.

De plantjes kunnen dan niet genoeg water verdampen om zich koel te houden. Tegen deze hittestress sluiten ze hun huidmondjes om helemaal geen water meer te verliezen. Dan stopt de assimilatie grotendeels, waardoor de groei ook stilstaat. Vaak hangen ze dan al slap.

‘Dat was eerder ons eerste signaal, maar dan ben je al te laat. Door ervaring kon ik het vaak voorkomen, maar de verschillen per soort en zelfs per ras zijn groot. Als kweker wil je eerder weten wanneer de gewastemperatuur te hoog oploopt, maar hoe meet je die bij kleine plantjes op een groot oppervlak?’, vraagt Oosterwijk hardop.

De traditionele klimaatboxen, waar de klimaatcomputer op stuurt, hangen tussen het gewas. In dit geval zouden ze bijna op de grond moeten staan. Maar Oosterwijk wilde niet de omgevingstemperatuur weten, maar specifiek de gewastemperatuur. Daarvoor moet je werken met thermische lampen, die werken met straling. Zij kunnen op beelden aangeven welke oppervlaktes hoe warm zijn.

Oosterwijk kwam in contact met Sigrow, dat specifiek deze systemen maakt. Het hele systeem bestaat uit een thermische camera, een luchttemperatuurmeter, een luchtvochtigheidsmeter en een PAR (groeilicht)-meter.

De thermische camera van Sigrow maakt een beeld waarop de koelere en warmere oppervlaktes een andere kleur hebben. Op het voorbeeld dat Oosterwijk laat zien, is een felgroen stipje het vlak waarop de camera zichzelf kalibreert voor de omgevingstemperatuur. Alles lichter of donkerder dan die oppervlakte is dan warmer of kouder dan de omgevingstemperatuur. De plantjes zijn donkerblauw en koeler, de verwarmingsbuis is licht van kleur.

Verticale ventilatoren met schoepen

Opvallend is dat de warmte van de buis de plantjes die ernaast staan niet beïnvloedt. ‘Warmte gaat naar boven natuurlijk, maar dit heeft ons ook verbaasd. Wij hebben naar aanleiding van dit inzicht verticale ventilatoren met schoepen opgehangen, die de warmte weer omlaag stuwen.’ legt Oosterwijk uit.

Beekenkamp heeft vorig jaar een aantal camerasystemen gekocht en is begonnen met metingen in vollegrondsgroentegewassen. Oosterwijk: ‘Het voordeel van dit systeem is dat het verplaatsbaar is. Omdat wij meerdere soorten teelten telen, is het nodig dat ik op meerdere locaties kan meten. Voor iedere afdeling een eigen installatie is veel te duur. Bovendien werken deze camera’s met een eigen netwerk. Zo heb je geen kosten aan de aanleg.’

De opkweek van jonge planten gaat snel, van dertien dagen tot vierenhalve week. De interpretatie van de beelden is nog zijn werk. ‘Een koppeling met de klimaatcomputer is mogelijk, maar niet onze keus. Daarvoor hebben wij te veel wisselingen’, zegt de teeltcoördinator.

Bovendien kwamen er uit zijn controle van de camerabeelden en de grafieken al veel extra informatie. Sommigen hebben hem verbaasd. ‘We kwamen erachter dat er grote verschillen waren in de mate waarin bijvoorbeeld de bloemkoolrassen bestand waren tegen hitte en droogte. Dit had ik uit ervaring al gemerkt, maar het was toch bijzonder om te zien hoe goed die verschillen op zonnige dagen tevoorschijn kwamen’, zegt Oosterwijk.

‘Wat ik niet verwachtte, waren de grote verschillen. Soms zelfs tussen de zaadpartijen. Dus bij de productie van hybride zaad, uit traditionele bestuiving tussen ouderparen, komen toch planten die anders om kunnen gaan met hitte en droogte’, geeft de teeltcoördinator aan.

Lees ook: Panelen houden kas koeler: ‘De eerste indruk schrikt veel tuinders af’

‘Als je op dit niveau meet, krijg je zoveel meer informatie ter beschikking, maar soms moet je ook investeren in een goede oplossing om die informatie tot waarde te brengen’, constateert Oosterwijk. ‘De investering in de verticale ventilatie is daar een goed voorbeeld van. Nu we zoveel meer weten van de verschillende teelten en rassen, verwachten wij nog betere resultaten.’

Die verbeterde resultaten waren het meest gewenst in de kool. Kool is een moeilijke teelt. Er is steeds minder gewasbescherming beschikbaar. De teeltcoördinator moest dus zorgen voor een groeikrachtige, ziektebestendige jonge plant.

‘Natuurlijk was dat altijd al onze focus. Maar nu kunnen we de puntjes op de i zetten. Door de temperatuurmetingen weten we nu wanneer we het nat slaan van het gewas kunnen verwachten. Door dit inzicht kunnen we het voorkomen. Daardoor houden we een actiever gewas en een betere wortelgroei.’