Panelen houden kas koeler: ‘De eerste indruk schrikt veel tuinders af’

Wanneer je als glastuinder voor het eerst de testopstelling van Voltiris ziet bij het Delphy Improvement Centre in Bleiswijk, zul je op z’n minst verrast en wellicht zelfs sceptisch zijn. Boven in de kas hangt een kleurrijke, beweegbare installatie die er fragiel en complex uitziet.

Kaz Vermeer, directeur Ontwikkeling bij het Zwitserse bedrijf, is dergelijke kritiek ondertussen wel gewend. ‘Wij weten dat er kritische vragen zijn en ik weet ook dat een eerste indruk tuinders kan afschrikken.’

Waar kijken we eigenlijk naar?

‘Wat je ziet zijn spectraalselectieve zonnepanelen. De kleurrijke kunststofpanelen zijn filters die PAR-licht doorlaten. Dit is het licht dat de plant gebruikt voor fotosynthese. Het nabij-infraroodlicht (NIR) spiegelen ze naar de panelen.’

‘Die splitsing is gunstig, omdat de stralingswarmte zo via het zonnepaneel wordt omgezet in duurzame energie. Het groeilicht kan ongestoord het gewas bereiken en de splitsing leidt tegelijkertijd tot een koeler gewas bij directe zon. De panelen bewegen mee met de zon.’

Hoe spuit je het dek schoon?

‘Daar hebben we een schoonmaakstand voor ontwikkeld. In deze stand komen de panelen volledig verticaal te staan. Ze hangen dan niet in de weg en je spuit meteen de filters schoon. Bovendien zijn de panelen bestand tegen het wiegen door de waterstralen.’

‘In Zwitserland hangen bij een cherrytomatenkweker bijna tweeduizend modules. Bij serieuze interesse brengen we tuinders daar graag naartoe, zodat ze het systeem in de praktijk kunnen zien.’

Kunnen de panelen niet naar buiten?

‘Dan raak je de warmte niet kwijt. Ons systeem zet de straling om in stroom en voert het zo letterlijk de kas uit. Elke opgewekte kilowattuur betekent minder warmte. Zonder de zonnepanelen zou een deel van de nabij-infraroodstraling alsnog via het glas terugkaatsen en het gewas bereiken. Dan houd je deze energie in de kas en dat is dus juist niet de bedoeling. De straling is bovendien het deel van het licht dat het meest effectief stroom opwekt.’

‘Daarnaast blijven de planten minder koel als de zonnepanelen naar buiten worden verplaatst. We hebben proefondervindelijk vastgesteld dat de planten koeler blijven doordat we de hitte omzetten in stroom. Door koelere planten hoef je minder te luchten en dat geeft een beter kasklimaat met meer CO2.’

Verdien je het systeem terug met teelttechnische resultaten?

‘In de testopstelling bij Delphy zien we een flink voordeel in de grootte van de aardbeien, die daardoor in een duurdere sortering vallen. Vorig jaar bleek de extra omzet in de proef 9 procent te zijn. De planttemperaturen worden gemonitord door SiGrow. Ook in paprika zien we grotere vruchten. Daarnaast wekken we in Nederland rond de 250 megawattuur op per hectare.’

‘De terugverdientijd rekenen we per bedrijf en per situatie uit. We doen steeds meer projecten samen met een batterijpartner. Bij onbelichte telers zien we dat ze met ons systeem tussen maart en oktober voor 90 procent zelfvoorzienend zijn. Dat scheelt naast het stroomverbruik ook in energiebelasting en transportkosten.’

Wat voor bedrijf is Voltiris?

‘Voltiris is vier jaar geleden door drie Zwitserse ondernemers opgestart. Een van hen heeft het concept van spectraalselectieve zonnepanelen voor de tuinbouw bedacht. In samenwerking met het Amerikaanse concern 3M is dat uitgewerkt tot de huidige systemen. Inmiddels hebben we vijftien draaiende installaties wereldwijd, met in totaal zo’n drieduizend modules. Eind dit jaar verwachten we tegen de twintigduizend modules te zitten. De focus ligt op opschalen.’

Hoe zijn het onderhoud en de garantie geregeld?

‘Wij kunnen ons voorstellen dat het spannend is om zaken te doen met een onbekende leverancier. Daarom werken we zoveel mogelijk met bestaande onderdelen, die ook in Nederland vervangbaar en te onderhouden zijn. Zeker wat betreft kwetsbare delen als motoren. Wij besteden de service uit aan ervaren kassenbouwers als Horconex in Poeldijk, die we kennen uit de Zwitserse markt.’

Hebben de huidige installaties veel subsidie gekregen?

‘Ja. In Nederland zien we vooral vragen naar mogelijkheden binnen de Sectorale interventie Groenten & Fruit (SIG&F) en de Marktintroductie energie-innovaties glastuinbouw (MEI), met subsidiepercentages van 40 tot 80 procent. Dat is flink en het zorgt ervoor dat dit soort systemen ook voor de eerste gebruikers financieel aantrekkelijk zijn.’

‘Bovendien steken deze ondernemers hun nek uit om vernieuwing mogelijk te maken. Het zijn de collega’s die de vernieuwing grootmaken in de sector. Het onderzoek kan dat nooit alleen.’

Wie heeft de testopstelling bij Delphy gefinancierd?

‘De interesse was er van twee kanten. De grootschalige glastuinbouw in Nederland is voor Voltiris een interessante afzetmarkt. En in het kader van Kas als Energiebron – het innovatie- en actieprogramma van het landbouwministerie en Glastuinbouw Nederland – was er interesse in het opwekken van zonne-energie in de kas. Mede dankzij Stichting Aardbei Onderzoek en Kennis in je Kas is dit project tot stand gekomen.’