‘Dweilen met de kraan open’

Column Politiek Bart Millenaar 27 okt 2026 om 11:00uur

In weinig landen heeft de minister van Financiën zo’n hoog aanzien als in Nederland. Een minister die de hand op de knip houdt, kan rekenen op waardering. Die instelling zien we terug in de Nederlandse opstelling bij de Europese meerjarenbegroting. Nederland is immers nettobetaler: we dragen meer af aan de Europese Unie dan we rechtstreeks terugkrijgen in subsidies.

In Brussel weten ze dat maar al te goed. Nederland maakt deel uit van de ‘vrekkige zes’. Samen met Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland pleit ons land voor een kleinere Europese begroting. En op dit moment staan de zes op hun achterste benen. De Europese Commissie stelt voor de begroting te verhogen van zo’n 1.200 naar 2.000 miljard euro. Dat extra geld moet vooral naar concurrentievermogen, defensie en innovatie. Belangrijke zaken, ook voor de land- en tuinbouw.

Maar terwijl de totale Europese begroting fors groeit, moet het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) ruim 20 procent inleveren. Voor Nederland dreigt de korting nog groter uit te pakken, doordat ook steun voor producentenorganisaties straks uit het nationale GLB-budget moet komen. En juist Nederland dringt erop aan om de landbouwbegroting verder te verlagen.

De gedachte lijkt dat we met een flinke eenmalige investering Nederland weer van het stikstofslot halen, maar natuurbeheer is geen verbouwing die je na oplevering kunt afvinken

Bart Millenaar | lobbyist voor LTO Nederland bij de Europese instellingen in Brussel | @bartmillenaar

Nationaal trekt het kabinet juist tot 2034 20 miljard euro uit voor stikstofmaatregelen. De gedachte lijkt dat we met een flinke eenmalige investering Nederland weer van het stikstofslot halen, maar natuurbeheer is geen verbouwing die je na oplevering kunt afvinken. Het vraagt om blijvend beheer. Natuurlijk kan Nederland daarvoor zelf geld uittrekken, maar wie garandeert dat volgende kabinetten dat blijven doen?

Bovendien dreigt het gelijke speelveld tussen Europese boeren te verdwijnen als de afzonderlijke lidstaten zo hun eigen keuzes maken. Dat is de kracht van het GLB. Het biedt een structurele basis voor maatschappelijke diensten die boeren leveren, op basis van een gelijk speelveld. Want boeren zijn niet alleen voedselproducenten, maar ook landschapsbeheerders. In 2025 deden ruim 12.700 boeren aan agrarisch natuurbeheer op 133.000 hectare.

Kruidenrijk grasland, akkerranden, vogelakkers en plasdrassen: dat is wat op het spel staat, naast steun voor ecoregelingen. Als het Europese budget hiervoor daalt, is het maar de vraag of nationale investeringen dat gat opvullen. Bovendien dreigt het gelijke speelveld tussen Europese boeren verder onder druk te komen staan. Wat je aan structureel natuurbeheer afbreekt, lijm je niet zomaar met geld uit een stikstoffonds weer aan elkaar. Dat is pas dweilen met de kraan open.