‘Evalueren tot je een ons weegt’

Er zijn echt wel wat zaken om positief over te zijn. Zo werden de toelatingen van renure en nieuwe veredelingstechnieken eindelijk geregeld en liggen er voorstellen om de toelating van groene gewasbeschermingsmiddelen te versnellen. Maar grote knelpunten voor het toekomstperspectief blijven onbeantwoord. Ik noem er twee: mestbeleid en vergunningverlening.

De Commissie-Von der Leyen II beloofde de 35 jaar oude Nitraatrichtlijn te evalueren. Sinds de invoering is de Europese Unie uitgebreid, zijn wetenschap en technologie verder ontwikkeld en worden boeren geconfronteerd met steeds strengere maatregelen. Dit terwijl verbetering van de waterkwaliteit stagneert.

Reden genoeg om de richtlijn te moderniseren, zou je zeggen. Maar haast had de commissie niet. Zodra het mestbeleid ter sprake kwam, was het antwoord: eerst de evaluatie afwachten. Na drie jaar verscheen die dan eindelijk, vlak voor het zomerreces. Een timing die op zijn minst de wenkbrauwen doet fronsen. De conclusie? Niets aan de hand, werkt prima, we gaan zo verder.

Dat schept weinig hoop voor een andere evaluatie waar de Europese Commissie mee bezig is: de stresstest van de Habitatrichtlijn. Lidstaten, Europarlementariërs en stakeholders trekken al langer aan de bel, omdat de vergunningverlening is vastgelopen door een stapeling van jurisprudentie op basis van deze richtlijn. Problemen en mogelijke oplossingen zijn inmiddels uitvoerig aangedragen. Toch kiest de commissie niet voor concrete actie, maar voor een nieuw evaluatieproces.

Opvallend genoeg riep ook landbouwminister Jaimi van Essen de Europese Commissie in een interview met Politico op om de knelpunten in de vergunningverlening aan te pakken. Eind dit jaar volgen de conclusies van de stresstest. De vraag is of die dit keer wel tot actie leiden. Of luidt de conclusie opnieuw: ‘Niets aan de hand’?

Je kunt evalueren tot je een ons weegt, maar als je daarbij structureel de ogen sluit voor de knelpunten in de praktijk en de stagnerende effectiviteit van decennia-oude regels, is zo’n evaluatie weinig waard. Na twee jaar is mijn evaluatie van de Europese Commissie: evalueert genoeg, maar levert te weinig. Wij blijven onvermoeid de problemen en oplossingen in Brussel aankaarten.