Van idee naar businesscase: HAS-studenten onderzoeken markt voor bleekselderijsticks

Het project daagt de studenten uit om aan de slag te gaan met ondernemerschap in de groene sector. Ze spreken met groothandels, groenteboeren en andere bedrijven, onderzoeken de markt en werken ondertussen aan het financiële plaatje. Uiteindelijk moet er een compleet ondernemersplan liggen voor een investering van minimaal een ton.

Voor student Stef van Beurden is juist die combinatie interessant. Bij contact met Van den Broek raakte hij enthousiast, toen die vertelde over zijn idee voor de bleekselderijsticks. 'Het idee voor de sticks was er al. Wij zijn vervolgens met Jasper gaan kijken naar het concept en kwamen zo tot deze mooie businesscase voor onze opdracht.'

Van idee naar onderbouwd plan

De opdracht is onderdeel van de tweedejaarsmodule Ondernemen en markt. Studenten krijgen daarin niet alleen theorie over ondernemerschap, marketing en bedrijfseconomie, maar brengen die kennis samen in een concrete businesscase. Ze stappen naar een ondernemer toe met een innovatief idee en werken dat uit alsof ze er daadwerkelijk een bedrijf omheen gaan bouwen. 'Vorig jaar kregen we een sterke basis aan theorie. Nu pas je die meteen toe in de praktijk', vertelt student Daan Janssen. 'Dat geeft een heel ander perspectief. Je hoort het niet alleen in de les, maar ziet ook echt hoe het in een bedrijf werkt.'

De studenten doorlopen daarbij vrijwel alle stappen die nodig zijn om een onderneming op te zetten. Van marktonderzoek en klantgesprekken tot productie, marketing en financiële onderbouwing. Alleen het daadwerkelijk inschrijven bij de Kamer van Koophandel hoort niet bij de opdracht.

Voor Van den Broek is de opdracht bekend. Hij studeerde zelf aan HAS green academy en deed tijdens zijn opleiding een vergelijkbare opdracht. Inmiddels werkt hij binnen het familiebedrijf en is hij druk bezig met de overname. Hij ziet in de studenten een goede manier om zijn eigen idee verder te onderzoeken. 'Je ziet in de markt steeds meer vraag naar gemak. Kijk bijvoorbeeld naar sla: mensen kopen steeds vaker gesneden sla in plaats van een hele krop. Toen dacht ik: kan bleekselderij daar ook in meegaan?' De eerste stap was daarom niet meteen een productielijn optuigen, maar onderzoeken of er daadwerkelijk een markt voor is.

Veel gesprekken, veel verschillende meningen

De studenten zijn de afgelopen periode regelmatig op pad geweest. Ze spraken met verschillende groothandels en groentebedrijven om te ontdekken waar interesse ligt en welke eisen verschillende klanten stellen. 'Ik vind het erg waardevol dat we bij zoveel bedrijven langs zijn geweest om hun mening te vragen', zegt Janssen. 'Dat geeft perspectief op de verschillende manieren waarop je kunt ondernemen.'

Ook de andere studenten merken dat één gesprek niet genoeg is om te bepalen of een idee kans van slagen heeft. 'Iedereen heeft zijn eigen denkwijze en het is mooi om het vanuit meerdere kanten te bekijken', zegt Dirk van der Heijden. Zo blijkt de markt niet overal hetzelfde. Retail ziet andere kansen dan horeca en ook binnen de horeca kan de vraag verschillen. Een frisse bleekselderijsnack kan in de zomer aantrekkelijk zijn, terwijl de vraag in de winter anders kan liggen. Daarnaast spelen praktische zaken mee, zoals afvalverwerking, verpakking, certificering en de manier waarop het product wordt gesneden.

'Het gaat dus verder dan alleen de vraag: is er markt?', vertelt student Wim Kools. 'De snijderij kijkt er weer anders naar dan een supermarkt. Je moet al die kanten meenemen in je plan.'

Ondernemen betekent ook rekenen

Na de marktanalyse verschuift de aandacht steeds meer naar de financiële kant van het plan. Wat kost het om de sticks te produceren? Welke investering is nodig? Wat levert het product op? En klopt het verhaal uiteindelijk financieel? Dat maakt de opdracht volgens de studenten uitdagend. 'Het moet realistisch zijn', zegt Kools. 'Je moet minimaal een ton uitgeven in je plan. Je moet dus echt durven dromen, maar ook te allen tijde realistisch blijven nadenken of het kan.'

De studenten gaan hun plannen bovendien bespreken met een financiële partij. Dat maakt het ineens een stuk concreter. 'Je gaat naar de Rabobank toe. Dan moet het gewoon kloppen. Je moet je financiën kunnen verantwoorden en onderbouwen', zegt Sam Kempen. 'Je wordt serieus genomen door bedrijven en dat moet je dan ook uitstralen.' Voor Janssen is dat een belangrijk verschil met andere opdrachten. 'Het daagt je uit om iets langer na te denken in plaats van alleen een verslag te typen en het daarbij te laten.'

Verschillende achtergronden, één businesscase

De studenten brengen ieder hun eigen achtergrond mee. Van der Heijden komt uit een vollegrondsgroentebedrijf met onder meer prei, snijbonen, selderij en knolselderij. Kools kent de akkerbouw vanuit het familiebedrijf. Kempen heeft ervaring in de veehouderij en werkt de laatste jaren meer in de akkerbouw. Janssen heeft na een mbo-opleiding ervaring opgedaan in de tuinbouw. Van Beurden heeft ook al een mbo-opleiding afgerond en werkte meerdere jaren in de vollegrondsgroenten. Mitchell van Gils heeft een achtergrond in de boomkwekerij. Die verschillen blijken volgens de studenten juist waardevol.

'Ik kom uit de vollegrond en Wim uit de akkerbouw', vertelt van der Heijden. 'Dingen die voor hem niet vanzelfsprekend waren, waren dat voor mij wel – en andersom. Het is mooi om te horen hoe iemand anders ernaar kijkt.' Ook Kools ziet die meerwaarde. 'We werken allemaal in de groene sector, maar zijn toch verschillend. Iedereen brengt zijn eigen expertise mee, puur wat betreft kijk- en zienswijze.' Van den Broek merkt dat in de samenwerking. 'De studenten zijn niet bang om hun eigen stem te laten horen. Ik krijg daardoor veel verschillende input en dat is juist fijn.'

Van bleekselderij naar ondernemerschap

Hoewel de businesscase draait om één concreet product, gaat de opdracht voor de studenten over meer dan bleekselderij. Ze leren kijken naar ontwikkelingen in de sector en naar kansen die daaruit ontstaan. 'Als je wilt groeien, moet je meegaan', zegt Kools. 'De retail verandert, de consument verandert en de landbouw verandert. Je moet je aanpassen en daarop inspelen.'

Ook de technologische kant komt daarbij om de hoek kijken. Als blijkt dat de bleekselderijsticks op grotere schaal interessant worden, kan dat bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de manier waarop het gewas wordt geoogst en verwerkt. Nu wordt een deel van het werk nog handmatig gedaan. Een grotere afzet kan aanleiding zijn om naar mechanisatie en andere verwerkingstechnieken te kijken. Voor Van den Broek is dat precies waar ondernemerschap begint. 'Je ziet de markt veranderen, dus je moet in beweging komen: je kunt niet stil blijven zitten. Als je zelf kunt innoveren in plaats van achter een ander aan te lopen, creëer je nieuwe mogelijkheden.'

Leren door het echt te doen

Voor de studenten is de businesscase daarmee een volgende stap in hun opleiding. De basis voor marketing en bedrijfseconomie hebben ze al gehad. Nu komt die kennis samen met hun groene vakken en praktijkervaring. 'Op de HAS word je uitgedaagd om het zelf te doen', zegt Kools. 'De praktijk in te gaan en aan de slag te gaan. Vragen kan altijd, maar je moet het uiteindelijk zelf leren doen. Daar steek je het meeste van op.'

Dat ondernemerschap inmiddels begint te kriebelen, merken de studenten zeker. Van der Heijden betrapt zichzelf erop dat hij ook naar zijn eigen thuissituatie kijkt. 'Je gaat nadenken: zouden er thuis ook niet kansen liggen? Je leert op een innovatieve manier te kijken.' Van Beurden herkent dat. 'Ik heb ideeën zat. Het leuke is dat je nu leert hoe realistisch zo'n idee is en wat erbij komt kijken.' Van Gils kan zich hierin goed vinden. 'Dat heb ik zelf ook. Je hebt wel een idee hoe je een project wilt gaan aanpakken, maar hoe verder je in het project bent, kom je steeds meer dingen tegen waarover je van tevoren niet over na had gedacht. Juist dit zorgt ervoor dat het zo interessant is om op deze manier te leren.'

De studenten denken dat de bleekselderijsticks in de retail goed kunnen gaan lopen, maar daarvoor moet nog veel gebeuren. De financiële analyse moet worden afgerond, het ondernemersplan moet worden geschreven en het plan wordt nog kritisch bekeken door een financieel adviseur. De ambitie is er in ieder geval. Van den Broek hoopt dit jaar een eerste test in de supermarkt te kunnen doen. 'Er zit potentie in de markt voor selderijsticks. Daarom doen we het.'

En als het product uiteindelijk echt in de schappen ligt? Kempen hoeft daar niet lang over na te denken: 'Als je over een jaar in de winkel loopt en je ziet het in de schappen liggen, dan heb je het goed gedaan.' 'En als het dan ook nog verkoopt, zit je helemaal goed’, voegt Kools toe.

Zelf ervaren hoe ondernemerschap werkt?

Bij HAS green academy leren studenten Tuinbouw en akkerbouw niet alleen hoe je een gewas teelt, maar ook hoe je kansen in de sector herkent en er als ondernemer mee aan de slag gaat. In projecten zoals deze komen teelt, markt, technologie, bedrijfseconomie en ondernemerschap samen.

Benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet en wat je tijdens de opleiding allemaal kunt doen?
Kom dan langs tijdens de open dagen van HAS green academy op 12 en 13 november. Daar kun je kennismaken met de opleiding, studenten en docenten en zelf ontdekken welke kant jij op wilt in de groene sector.