'Gemeenschappelijk Landbouwbeleid niet meer zo gemeenschappelijk'

Destijds was er kritiek op de voorgestelde generieke 'conditionaliteitseisen'; voor het eerst werd budget vrijgemaakt voor ecoregelingen, waardoor de kosten van de basiseisen minder goed werden gedekt. De kritiek is dat deze eisen deels gelijk zijn voor de hele EU en weinig rekening houden met lokale omstandigheden. De meerwaarde voor vergroening blijft beperkt, terwijl de beperkingen voor ondernemers toenemen. Een schoolvoorbeeld van maatregel- in plaats van doelsturing.

Je kunt veel zeggen van de nieuwe voorstellen voor het GLB na 2027, maar aan deze kritiek is de Europese Commissie tegemoetgekomen. In ieder geval, daar lijkt het op. Er komt een nieuw systeem met eisen voor rentmeesterschap, waarbij lidstaten meer ruimte krijgen om invulling te geven aan maatregelen die beter aansluiten bij de praktijk van agrarisch ondernemers.

Juist die ruimte is de grootste valkuil. De Europese Rekenkamer waarschuwt voor een groot risico op een ongelijk speelveld en marktverstoring. Landen krijgen niet alleen meer vrijheid in de invulling van eisen, maar ook in de besteding van middelen. In combinatie met grote verschillen in nationale budgetten ontstaat het risico dat boeren in verschillende landen onder heel andere voorwaarden concurreren.

De Europese Commissie wil dat ondervangen door jaarlijks te monitoren en aanbevelingen te doen. Maar daarmee komt het gelijke speelveld in handen van politieke keuzes die voortdurend kunnen verschuiven. Ik heb er een hard hoofd in dat dit goed gaat komen. Juist daarom zijn duidelijke waarborgen nodig om een ongelijk speelveld te voorkomen. Maar net zo belangrijk als die zorg is de vraag of er überhaupt voldoende geld beschikbaar is. Voor Nederland wordt maar liefst 24 procent gesneden in het GLB-budget.

Het probleem is niet alleen hoe we het geld verdelen, maar of er voldoende overblijft om inspanningen te belonen op een manier waarvan we weten dat die werkt, zoals via de ecoregelingen en het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer. Mijn belangrijkste aanbevelingen zijn helder: behoud het GLB-budget en bewaak het gelijke speelveld. Daar ben ik in Brussel nog wel even zoet mee.