‘De strijd tegen de wereldwijd stijgende voedselprijzen’

Column Politiek Bart Millenaar 25 mei 2026 om 10:59uur

De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) rapporteerde vorige week dat de wereldwijde voedselprijzen het hoogste niveau in drie jaar hebben bereikt, mede door de oorlog in het Midden-Oosten. Stijgende energie- en kunstmestprijzen jagen de kosten op.

Ook in Nederland wordt dit steeds voelbaarder. Volgens Rabobank zullen boodschappen begin volgend jaar zo’n 7 procent duurder zijn dan aan het begin van dit jaar.

In Brussel staat de situatie hoog op de politieke agenda. Niet alleen vanwege de gevolgen voor boeren en consumenten in Europa, maar ook vanwege de geopolitieke risico’s die samenhangen met stijgende voedselprijzen. De vraag is: wat gaat de Europese Unie eraan doen?

Voorlopig schuift de Europese Commissie de verantwoordelijkheid grotendeels door naar de lidstaten. Brussel versoepelde tijdelijk de staatssteunregels, zodat landen meer steun kunnen geven aan sectoren die worden geraakt door de stijgende brandstof- en kunstmestprijzen. Zo ontstaat een Europese lappendeken van maatregelen.

Een belangrijk deel van de oplossing ligt in verruiming van de mogelijkheden voor renure of aanpassing van gebruiksnormen voor dierlijke mest

Bart Millenaar, lobbyist voor LTO bij de Europese instellingen in Brussel

Nederland trekt er 25 miljoen euro voor uit om het energie- en kunstmestgebruik te verminderen. Voor de middellange termijn kan dit misschien helpen, maar boeren en consumenten zien nu al oplopende kosten.

In Brussel bestaat grote terughoudendheid om de portemonnee te trekken. Voor de Europese meerjarenbegroting na 2027 liggen juist voorstellen op tafel om het landbouwbudget fors te verlagen. Extra verzoeken om steun worden dan ook al snel in de context van die onderhandelingen geplaatst. Daarom kijkt de commissie liever naar andere oplossingen voor de middellange termijn.

Op 19 mei wordt een Europees Meststoffenactieplan gepresenteerd. Daarin wordt onder meer gekeken naar mogelijke aanpassingen van de koolstofheffing op kunstmest (CBAM) en naar opties voor een betere benutting van organische meststoffen.

Meer ruimte voor digestaat

Een van de opties die wordt overwogen, is om meer ruimte te geven aan digestaat, aanvullend op de ruimte die al is gegeven voor renure. Maar de meest logische vraag blijft voorlopig grotendeels buiten beeld: hoe benutten we dierlijke mest beter om de afhankelijkheid van kunstmest te verkleinen?

Verdere verruiming van de mogelijkheden voor renure of aanpassing van gebruiksnormen voor dierlijke mest ligt politiek gevoelig. Toch ligt juist daar een belangrijk deel van de oplossing. Zolang Brussel dierlijke mest als risico in plaats van als kans blijft benaderen, laat Europa kansen liggen om de afhankelijkheid van kunstmestgebruik daadwerkelijk te verlagen.