Senaat is laatste horde voor stikstofaanpak

Jetten noemt het ontsluiten van het stikstofslot een grote prioriteit voor woningbouw, infrastructuur, industrie en economische groei. Boeren duidelijkheid geven voor de toekomst hoort daar ook bij. Die prioriteit wordt gedeeld door oppositiepartij PRO. Jesse Klaver sprak tijdens het tweedaagse debat meermaals zijn steun uit voor de stikstofaanpak van Van Essen. Zijn harde voorwaarde is wel dat het pakket niet wordt afgezwakt.

De premier zei herhaaldelijk dat 'aanpassen' iets anders is dan 'afzwakken' en dat bij de uitwerking in wetgeving de afgesproken stikstofreductie overeind blijft. Hij wees naar de analyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het PBL stelt dat het stikstofpakket de doelen binnen bereik brengt, maar dat daarvoor wel het maximale wordt gevraagd van de boerenstand.

Hier klinkt de inbreng van coalitiepartij CDA door. Henri Bontenbal benadrukt de ‘haalbaarheid’ van de doelen voor boeren. Hij wil daarom naar eigen zeggen de praktijk naar Den Haag halen. De voorstellen moeten op het erf worden getoetst. Bontenbal verlangt dat het kabinet supermarktketens en banken aangelijnd houdt. ‘Want we kunnen het aan boeren vragen, maar uiteindelijk moeten ze ook gewoon een rendabel bedrijf kunnen hebben.’

Sociale gevolgen

Grote zorgen heeft Mirjam Bikker (ChristenUnie) over de gevolgen van een krimpende boerenstand voor de sociale cohesie en leefbaarheid van plattelandsgemeenschappen. De aanstaande wetgeving mag van haar geen ‘stikstofdictaat’ worden. ‘Anders wordt het te lastig voor ons om daarbij aan te sluiten.’

Jetten liet doorschemeren dat de zonering rond natuurgebieden in de uitwerking minder ingrijpend hoeft uit te pakken. De gesprekken met provincies en gemeenten daarover lopen nu. ‘Zij komen met voorstellen om die zones kleiner te maken. En dat kan ook, dat niet die maximale zonegrens nodig is’, aldus de premier richting Bikker.

Lees alle berichten over Prinsjesdag op onze themapagina

De vooruitzichten op een meerderheid in de Eerste Kamer zijn onzekerder. Een rechts blok met BBB, SGP, PVV en Forum voor Democratie weigert het pakket te steunen als dit niet ingrijpend wordt versoepeld. De sleutel tot een senaatsmeerderheid ligt bij ChristenUnie, JA21 en Volt. Die laatste partij hield zich tijdens het debat op de vlakte, maar noemde eerder uitstel van stikstofreductie ‘onacceptabel’.

Per dossier onderhandelen

JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans toonde zich flexibel. Hij is bereid per dossier te onderhandelen met het kabinet. Steun van een van deze drie senaatsfracties is voldoende voor een meerderheid, maar dat is nog niet de brede steun die premier Jetten vooraf ambieerde.

Het kabinet wil in oktober de eerste twee (spoed)wetten opleveren die de stikstofimpassen moeten doorbreken. Het gaat om voorstellen over de kritische depositiewaarde en het ontwerpprogramma Stikstof met daarin afspraken met gemeenten en provincies over onder meer de zonering.