‘Beleid moet ook gewoon werken’

Als er één beeld is waar men zich over zou moeten verbazen, dan is het dat boeren niet zouden willen veranderen. Alsof ze het liefst alles laten zoals het altijd was. Wie op een boerenerf komt, weet wel beter. Vergelijk een bedrijf van dertig jaar geleden met dat van nu. Er is ontzettend veel veranderd. In stallen, techniek, dierenwelzijn, bemesting en de manier waarop we omgaan met onze omgeving. Boeren veranderen en innoveren voortdurend.

Waar boeren wél moeite mee hebben, en wat voor elke ondernemer geldt, is beleid waarvan niemand weet of het over vijf jaar nog hetzelfde is. Een boer investeert niet voor één kabinetsperiode. Een stal staat er tientallen jaren, machines moeten met de tijd mee en grond koop je voor de lange termijn. Bij een bedrijfsovername gaat het vaak over de toekomst van een volgende generatie. Dan moet je kunnen vertrouwen op de spelregels die de overheid vaststelt. En daar wringt het. Er komt een plan, daarna een nieuwe norm, vervolgens wordt het beleid aangepast en ondertussen verwachten we wel dat ondernemers blijven investeren en verduurzamen. Dat houdt een keer op.

Natuurlijk moeten we werken aan schoon water, minder uitstoot en een goede natuur. Boeren hebben daar ook belang bij. Zij werken iedere dag met grond, water, gewassen en dieren. Maar natuurbeleid mag niet automatisch betekenen dat landbouw moet wijken. Natuur en landbouw worden in de politieke discussie te vaak tegenover elkaar gezet. Alsof meer natuur alleen mogelijk is met minder boeren.

Op veel plekken hebben boeren generaties lang mede het landschap gevormd dat we nu zo waarderen. Bescherm dus wat bescherming nodig heeft, maar kijk ook naar de gevolgen van maatregelen. Niet ieder natuurdoel rechtvaardigt iedere maatregel. En een theoretisch doel op papier mag niet betekenen dat een boerenbedrijf dat al generaties op dezelfde plek zit uiteindelijk geen toekomst meer heeft.

Boeren horen bij onze dorpen

Daar mogen we best nuchterder naar kijken. Want als boeren verdwijnen, verdwijnt er meer dan een bedrijf. Boeren horen bij onze dorpen. Ze zitten in het verenigingsleven, doen vrijwilligerswerk, zorgen voor werkgelegenheid en beheren een groot deel van ons landschap. Daarom gaat de discussie over meer dan stikstof, de agrarische sector of aantallen koeien. Uiteindelijk heeft elke ondernemer en elke sector duidelijkheid nodig en haalbare oplossingen. Het gaat over de vraag hoe Fryslân – en elke andere provincie – er over bijvoorbeeld twintig jaar uitziet.

Lees ook: Friesland houdt vast aan eigen koers: ‘Dit is zo niet uitvoerbaar’

Wij zien graag sterke landbouw samen met natuur. Waar jonge boeren nog een bedrijf durven overnemen en waar ruimte blijft om voedsel te produceren. Dat kan prima naast elkaar bestaan, maar dan moeten we stoppen met steeds nieuwe regels over onze ondernemers uit te storten en vervolgens verbaasd te zijn dat het vertrouwen verdwijnt. Geef boeren een duidelijke richting. Gebruik de kennis die er op het erf is. Geef ruimte om oplossingen te vinden die passen bij een bedrijf en gebied. En zorg dat afspraken niet na een paar jaar veranderen.

We zullen daarom blijven benoemen wanneer plannen niet uitvoerbaar zijn. Dat is niet overal tegen zijn. Het is juist willen dat beleid uiteindelijk ook echt werkt. Boeren willen best bewegen. Maar dan moeten ze wel weten waar ze naartoe bewegen – en erop kunnen vertrouwen dat daar ook ruimte blijft om boer te zijn.