Gesteggel over stikstofplannen: betekent aanpassen ook afzwakken?

Het kabinet komt binnenkort met een uitwerking van de stikstofbrief van landbouwminister Jaimi van Essen naar de Tweede Kamer. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) zoekt premier Rob Jetten naar voldoende steun. In de Tweede Kamer lijkt dat geregeld, maar in de Eerste Kamer is dat nog onzeker.

Tijdens de debatten van gisteren en vandaag sprak PRO-leider Jesse Klaver meermaals zijn steun uit voor de stikstofplannen op voorwaarde dat de voorgenomen maatregelen niet worden afgezwakt. Gesprekken met onder meer LTO Nederland en NAJK met het ministerie van Landbouw, Voedselzekerheid, Visserij en Natuur worden vanaf de linkerflank met argusogen bekeken.

Andere betekenis

Met PRO aan zijn zijde is er in de Tweede Kamer een meerderheid voor het stikstofpakket. De premier benadrukt dan ook dat ‘aanpassen’ wat anders inhoudt dan ‘afzwakken’. De uitwerking van de stikstofplannen moet wel perspectief bieden aan boeren die door willen met hun bedrijf, benadrukt Jetten, ook richting PRO.

‘Dat soort verbeteringen zijn we aan het uitwerken. Maar het moet onder de streep evenveel stikstofreductie opleveren. Dat hebben we nodig om de vergunningverlening los te trekken’, reageert de premier.

Lees ook: Klaver kritisch op boerenprotest: ‘Moeten ons niet laten intimideren’

De vooruitzichten op een meerderheid in de Eerste Kamer zijn minder positief voor Jetten en Van Essen. Terwijl PRO en Partij voor de Dieren eisen dat de stikstofreductie overeind blijft, is er vanuit de rechtse vleugel fel verzet. BBB, SGP, PVV, FvD, Groep Markuszower en Mona Keijzer zullen het stikstofpakket niet steunen als dit niet ingrijpend wordt versoepeld.

Hebben boeren nog toekomst?

Henk Vermeer (BBB) benadrukte dat het debat moet gaan over de vraag of boeren überhaupt nog een economische toekomst hebben in Nederland. Hij wees op de grote onzekerheid door voorgenomen zoneringen rondom Natura 2000-gebieden en noemde de huidige aanpak een dreigende ‘treinramp’. Vermeer drong aan op het per direct invoeren van de rekenkundige ondergrens om vastgelopen projecten snel vlot te trekken. Volgens hem is daarvoor geen wetswijziging nodig.

Anders liggen de bezwaren bij ChristenUnie en JA21. Deze partijen verzetten zich niet volmondig tegen de stikstofplannen, maar hebben wel kritiek. CU-fractievoorzitter Marjan Bikker wil dat het geen ‘stikstofdictaat’ wordt. ‘Anders wordt het te lastig voor ons om daarbij aan te sluiten. Omdat ik te veel boeren spreek waarvan ik denk: die verdienen een toekomst in ons land.’

Bikker benadrukt dat er ‘paniek’ is onder boerengezinnen over de gevolgen van de maatregelen. Ze vraagt aandacht voor de sociale cohesie en leefbaarheid van plattelandsgemeenschappen.

Jetten liet doorschemeren dat de zonering rond natuurgebieden een onderdeel is waarbij de uitwerking minder ingrijpend hoeft te zijn. De gesprekken met provincies en gemeenten daarover lopen. ‘Die komen met een aantal voorstellen om die zones kleiner te maken. En dat kan ook, dat die maximale zonegrens niet nodig is’, aldus Jetten richting Bikker.

JA21 heeft ook grote bezwaren tegen de stikstofplannen, maar fractievoorzitter Joost Eerdmans maakte er tijdens de APB geen prioriteit van. Hij is bereid per dossier te onderhandelen met het kabinet. ‘Wij zijn in de wedstrijd om binnen te halen wat we zelf willen’, zei hij woensdag al tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Dit kwam hem op een aanvaring met Geert Wilders (PVV) te staan. ‘Dan gaat het kabinet stikstof bij Klaver binnenhalen.’

Oliemannetje Bontenbal

CDA-leider Henri Bontenbal speelde tijdens het debat de rol van oliemannetje. Als coalitiepartij steunt het CDA de stikstofaanpak, maar de uitwerking moet wel ‘haalbaar’ zijn voor boeren, bepleit hij.

Bontenbal wil daarom de ‘praktijk naar Den Haag halen’. Volgens hem moeten de voorstellen op het erf worden getoetst op haalbaarheid. Hij verlangt daarnaast dat het kabinet supermarktketens en banken aangelijnd houdt. ‘Want we kunnen het aan boeren vragen, maar uiteindelijk moeten ze ook gewoon een rendabel bedrijf kunnen hebben.’

Lees ook: Paternotte (D66) verdedigt stikstofbeleid na kritiek Vermeer (BBB)

Jetten kondigde tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen de eerste twee (spoed)wetten aan die de stikstofimpassen moeten doorbreken. ‘Ook voor boeren’, benadrukte hij, ‘die een vergunning nodig hebben om hun bedrijf te verduurzamen.’

Eind oktober komt er een voorstel om de kritische depositiewaarde (KDW) uit de wet te halen en het invoeren van de Rekenkundige Ondergrens. Tevens komt er een ontwerpprogramma Stikstof naar de Kamer. Daaraan wordt nu gewerkt in samenwerking met gemeenten en provincies.