ABN AMRO: stijgende kosten zetten voedselprijzen opnieuw onder druk

Agrarische grondstoffen vormen ongeveer 40 procent van de productiekosten van voeding in de Europese Unie. De overige 60 procent bestaat uit energie, verpakking, transport en arbeid. Op vrijwel al deze onderdelen loopt de prijsdruk momenteel op.

Een belangrijke oorzaak is het toenemende aantal weersextremen. In Europa en de Verenigde Staten werden afgelopen zomer opnieuw hitte- en droogterecords gemeten. Daardoor vallen oogstverwachtingen lager uit en stijgen prijzen van verschillende gewassen.

Gevolgen El Niño

Vooral suiker, aardappelen en uien zijn duurder geworden. Ook koffie en cacao kunnen in prijs stijgen door de verwachte ontwikkeling van El Niño. Dit weerfenomeen heeft wereldwijd gevolgen voor landbouwopbrengsten. De FAO-voedselprijsindex lag in de eerste acht maanden van 2026 al 7 procent hoger dan een jaar eerder.

Lees ook: Oorlogen en El Niño stuwen voedselprijzen op

Daarnaast zorgen geopolitieke spanningen voor hogere kosten. De oorlog in Iran heeft geleid tot duurdere kunstmest en hogere energieprijzen. Ook de oorlog tussen Rusland en Oekraïne zorgt voor onzekerheid op de grondstoffenmarkten, onder meer door zorgen over exportroutes over de Zwarte Zee. Hierdoor staan prijzen van onder andere granen onder druk.

Niet alleen boeren en grondstoffenleveranciers voelen de gevolgen. De voedingsindustrie wordt ook geconfronteerd met stijgende loonkosten en hogere transportkosten, onder meer door lage waterstanden op de Rijn en Donau. In Nederland lagen de cao-lonen in de voedingsmiddelenindustrie in het tweede kwartaal van 2026 4 procent hoger dan een jaar eerder.

Onderhandelingen verharden

Volgens ABN AMRO verharden daardoor ook de prijsonderhandelingen tussen voedingsmiddelenproducenten en supermarkten. Fabrikanten proberen de oplopende kosten door te berekenen aan hun afnemers, terwijl retailers terughoudend zijn om prijsverhogingen volledig door te rekenen aan hun klanten.

Lees ook: Supermarkten te machtig: Brusselse steun helpt groente- en fruittelers onvoldoende

Omdat de eerdere voedselinflatie van de coronaperiode en de oorlog in Oekraïne nog steeds doorwerkt, verwachten de ABN AMRO-analisten dat de druk op de prijsonderhandelingen verder zal toenemen. Niet alle producenten zullen hun hogere kosten volledig kunnen terugverdienen, waardoor marges onder druk komen te staan.