Kalversector tekent voor ambitieuze plannen

Na jaren van overleg, bedrijfsbezoeken en soms moeizame onderhandelingen is het convenant voor een dierwaardige kalverhouderij sinds deze zomer een feit. Het traject over de toekomst van die sector richting 2040 is opgesteld door de kalversector en de Dierenbescherming en is gebaseerd op de zes leidende principes van de Raad voor Dierenaangelegenheden.

De erkenning van de eigenwaarde van het dier vormt de basis. Zo wordt het kalf niet langer aangepast aan de stal, maar de stal aan het kalf. Dat betekent ook dat lichamelijke ingrepen voortaan alleen nog om medische redenen mogen worden uitgevoerd, onder verdoving en door een dierenarts. Voorzitter Teus Kreuger van de LTO-vakgroep Kalverhouderij is tevreden met het resultaat. ‘Ik heb gezien hoeveel er in de afgelopen 35 jaar al is verbeterd op het gebied van dierenwelzijn. Maar ook de maatschappij verandert, en dus zijn verdere stappen noodzakelijk. Die maken we zo samen.’

Lees ook: Kalverconvenant legt de focus op ruimte en afzet

Directeur concernkwaliteit Ruth Bouwstra van de VanDrie Group ziet eveneens het belang van samenwerking. ‘Een gezamenlijke aanpak kan helpen om de meerwaarde van nieuwe concepten in de markt te verzilveren en om een dierwaardiger systeem economisch rendabel te houden.’ En ook vanuit de Dierenbescherming is er enthousiasme. Directeur Ellen Bien noemt het convenant ‘een belangrijke stap naar een dierwaardige kalverhouderij’. ‘De uitkomst is niet dat de kalversector in 2040 volledig dierwaardig is, maar wel dat we nu belangrijke stappen zetten.’

Bij de onderhandelingen speelde vooral het invoeringstempo van de bovenwettelijke maatregelen een rol. De sector opereert immers op een internationale markt. ‘Je wilt niet te ver van het internationale speelveld afraken. We willen voorkomen dat kalveren hierdoor naar het buitenland verdwijnen’, geeft Kreuger aan.

Nieuw concept

Met het convenant verandert niet alleen de manier waarop vee wordt gehouden, maar ook de manier waarop het wordt vermarkt. Naast blank en rosé wordt gewerkt aan een derde categorie: Dairy Veal. Kalveren krijgen daarbij tot het einde melk, zonder ijzerbeperking in het rantsoen. Dat kan volgens Bouwstra zowel het welzijn verbeteren als de kostprijs verlagen.

‘De pool aan grondstoffen waaruit je kunt putten wordt groter als je niet meer hoeft te werken met ijzerarme producten’, aldus Bouwstra. Dairy Veal wordt niet alleen in Nederland afgezet, maar ook in andere markten. Tegelijkertijd moet de markt het concept wel omarmen, en dat is niet vanzelfsprekend. Kalfsvlees is in bijvoorbeeld Nederland op dit moment niet hip.

‘Werkplaats’ om na te denken over nieuwe aanpassingen
Onderzoek wordt een belangrijke motor van het convenant. Er komt een virtuele werkplaats waarin de sector en de Dierenbescherming bepalen welke studies nodig zijn en hoe maatregelen het beste kunnen worden ingericht. Deze werkplaats richt zich op de verdere uitwerking van complexe thema's waarvoor aanvullend onderzoek nodig is. Zo wordt gekeken naar het voedingsschema en de monitoring voor het marktconcept Dairy Veal.
Ook is er aandacht voor huisvesting, zoals de optimale ruimte, de groepsgrootte per leeftijdscategorie en nieuwe vloersystemen. ‘Op zich zijn welzijnsvloeren goed, maar deze rubbervloeren zijn ook duur. De Dierenbescherming wil kijken of een bedekking met stro een beter alternatief is’, licht Ruth Bouwstra van VanDrie Group toe. De voortgang van het plan wordt gemonitord en partijen trekken gezamenlijk op in de lobby voor een internationaal gelijk speelveld en de vermarkting van nieuwe concepten. Bouwstra stelt dat voortschrijdend inzicht leidend moet zijn: ‘Als uit onderzoek blijkt dat iets enorme toegevoegde waarde heeft voor het dier, moeten we daar stappen in maken.’

Bien wijst op het succes van het Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming: ‘We hebben bewezen dat consumenten bereid zijn om meer te betalen voor dierenwelzijn’, stelt ze. Marktpartijen zijn vastbesloten om die meerwaarde ook te verzilveren. Wanneer kalfsvlees met extra maatschappelijke waarde toegankelijker wordt voor consumenten, dan kan dat volgens Bouwstra een vliegwieleffect creëren. ‘Zodra het in de supermarkt ligt, gaat het concept leven.’

Kalveren naar buiten

Een van de meest in het oog springende afspraken in het plan van aanpak is dat 50 procent van de kalveren in 2040 toegang moet krijgen tot een buitenruimte. Bien noemt dat een mijlpaal. ‘Ik ben ongelooflijk blij en trots dat we dat hebben afgesproken.’ Tegelijkertijd erkent ze de keerzijde: ‘Het betekent ook dat 50 procent nog steeds niet naar buiten gaat.’

Kreuger wijst op de praktische uitdagingen, zoals grondschaarste, bouwblokken, groepsgedrag en seizoensinvloeden. Volgens hem hoeft uitloop bovendien niet per se een open weide te zijn: ‘Net als in de pluimveehouderij kan een overdekte uitloop ook voldoen. Dat vraagt overigens ook ruimte; je moet voor iedere groep een passende ruimte creëren. Daar liggen uitdagingen. Maar we hebben nu de tijd om werkbare oplossingen te bedenken.’

Lees ook: Kalversector presenteert ambitieus plan: meer ruimte, minder transport

Ook voor melkveehouders zullen de gevolgen van nieuwe regelgeving merkbaar zijn. Denk aan het langer op het eigen bedrijf houden van kalveren. ‘Dat gaat zeker gebeuren en het betekent dat het kalf duurder wordt’, stelt Kreuger. Tegelijkertijd willen de melkvee- en kalversector samen de overgang van geboorte tot kalverbedrijf verbeteren.

Ook Wendy Kicken van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) ziet kansen op dat gebied. ‘Met een langere verblijftijd op het melkveebedrijf wordt goede zorg nog belangrijker. Dat zorgt ervoor dat kalverhouders uiteindelijk betere kalveren ontvangen.’ Die betere opfok moet ook bijdragen aan een verdere daling van het antibioticagebruik. Het doel is om het gebruik in 2032 met nog eens 50 procent te verlagen ten opzichte van 2022. Kreuger: ‘Er komt een nieuw onderzoek naar longgezondheid. Longproblemen zijn goed voor de helft van het antibioticagebruik. Daarnaast wordt gewerkt aan het opzetten van enkel Infectieuze Bovine Rhinotracheïtis (IBR)- en Boviene Virus Diarree (BVD)-vrije dieren.’

Meerdere initiatiefnemers en onafhankelijk toezicht
Het Plan van aanpak dierwaardige kalverhouderij is onderdeel van het convenant 'Stappen naar een Dierwaardige Veehouderij'. Een belangrijke pijler is de onafhankelijke autoriteit die erop moet toezien dat maatregelen uitvoerbaar blijven. Deze autoriteit wordt door alle partijen binnen het convenant ondersteund en bewaakt ook of de gemaakte afspraken worden nagekomen. Ruth Bouwstra van de VanDrie Group benadrukt dat die rol cruciaal is: ‘De autoriteit moet zorgen voor een gedegen gas- en rempedaal, zodat veehouders en marktpartijen niet aan het onmogelijke worden gehouden. Vergunningen, financierbaarheid en marktopname moeten realistisch blijven, anders stokt de voortgang.’