EU-verordening geeft impuls aan veredeling: ‘Europa is zeker vijf jaar te laat’

'De maatschappelijke wens om minder middelen te gebruiken is duidelijk. Dan moeten we boeren ook de technieken geven waarmee dat mogelijk wordt', zei Erkens dinsdag tijdens een bezoek aan een proefveld van Wageningen University & Research (WUR) in Lelystad.

Volgens de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft Europa te lang gewacht met het aanpassen van de regelgeving. 'Het is sowieso al vijf jaar te laat, want we lopen achter op de rest van de wereld. Europa kan het zich eigenlijk niet veroorloven om nog langer te wachten.'

Het Europees Parlement stemde op 17 juni in met een nieuwe verordening voor NGT’s. Hoewel daarmee het wettelijke kader in zicht komt, duurt het waarschijnlijk nog ongeveer twee jaar voordat de regels volledig kunnen worden toegepast. Vanaf juli 2028 kunnen veredelaars naar verwachting aanvragen indienen voor NGT-rassen.

Erkens benadrukte dat Nederland een belangrijke rol heeft gespeeld bij de totstandkoming van de verordening. 'Nederland heeft hier behoorlijk aan moeten trekken. We hebben veel gelobbyd en gesprekken gevoerd op verschillende niveaus.'

De tussenliggende periode wil het kabinet benutten om nationale procedures verder uit te werken. 'We gaan die tijd goed benutten', aldus Erkens. Daarbij wordt onder meer gekeken naar intellectueel eigendom, gegevensvereisten en toelatingsprocedures. 'We willen dat zo ondernemersvriendelijk mogelijk maken, zodat we niet opeens extra barrières tegenkomen.'

Veelvoudige versnelling

Volgens de staatssecretaris kan de regelgeving de ontwikkeling van nieuwe rassen aanzienlijk versnellen. 'We kunnen nu processen die acht, tien of twaalf jaar duren terugbrengen naar ongeveer twee jaar. Dat krijgt echt een veelvoudige versnelling.' Daarom vindt hij het belangrijk dat Nederland klaar is zodra de regelgeving van kracht wordt. 'We willen vanaf dag één kunnen starten.'

Voorbeelden van aardappelen die WUR met nieuwe veredelingstechnieken weerbaarder heeft gemaakt tegen de gevreesde aardappelziekte phytophthora, zijn te vinden op een proefveld in Lelystad. De sector wil nieuwe technieken breder kunnen inzetten.

WUR onderzoekt daarom technieken als CRISPR-Cas, waarmee gericht een knip in het DNA wordt gemaakt zonder soortvreemd DNA toe te voegen. Zo kunnen gewenste eigenschappen, zoals ziekteresistentie, sneller worden ontwikkeld.

Volg de laatste ontwikkelingen rondom innovatieve landbouwtechnologie op onze themapagina over smart farming

Volgens onderzoeker Ania Lukasiewicz laten eerdere proeven zien wat genetische resistentie kan opleveren. 'Zelfs het toevoegen van één resistentiegen kan ervoor zorgen dat een plant een phytophthora-aantasting overleeft en groen blijft.'

Op het proefveld waren nauwelijks verschillen tussen de planten zichtbaar. Volgens Lukasiewicz was dat niet verrassend, omdat dit seizoen geen phytophthora optrad. 'Dat de verschillende lijnen er hetzelfde uitzien, is juist positief. Het laat zien dat de genetische aanpassingen geen zichtbaar negatief effect hebben op de groei van de planten.'

Draagvlak blijft belangrijk

Naast de technische mogelijkheden blijft maatschappelijk draagvlak volgens betrokkenen een belangrijk aandachtspunt. BO Akkerbouw-directeur André Hoogendijk benadrukt dat innovatie alleen niet voldoende is. 'De technische oplossing is fantastisch. Maar het gesprek met de maatschappij, waar we ook in investeren, moet je blijven voeren.'

Volgens Hoogendijk moet de sector niet alleen uitleggen wat hij doet, maar ook luisteren naar zorgen uit de samenleving. 'Wij kunnen technisch goed uitleggen waarom een teler soms 25 keer moet spuiten tegen phytophthora. Maar als omwonenden zeggen dat zij dat niet acceptabel vinden, moet je dat gesprek aangaan.’

Openstaan voor vragen en kritiek

De brancheorganisatie wil daarom meer investeren in de maatschappelijke dialoog rond gewasbescherming. Volgens Hoogendijk begint dat met transparantie en openheid. 'Laat zien wat je doet. Vertel het, leg het uit. We staan open voor vragen, maar ook voor kritische opmerkingen.'

Hoogendijk benadrukt dat ook de landbouwsector zelf het middelengebruik verder wil terugdringen. 'We willen ook geen 25 bespuitingen. Kan het naar nul? Waarschijnlijk niet. Maar als het naar vijf kan, moeten we samen kijken hoe we daar komen.’