Europese NGT-verordening ‘historische doorbraak’

Het Europees Parlement heeft ingestemd met de nieuwe Europese verordening voor nieuwe genomische technieken (NGT’s). Daarmee wordt het mogelijk voor Europese plantenveredelaars om technieken als CrisprCas te gebruiken. Met de nieuwe wet geldt een vereenvoudigd toelatingsproces voor planten uit nieuwe veredelingstechnieken die ook uit conventionele veredelingstechnieken hadden kunnen worden verkregen. Naar verwachting kunnen de technieken in 2028 daadwerkelijk worden gebruikt.

Hidde Boersma, ecomodernist en publicist, vindt de nieuwe verordening voor NGT’s van groot belang voor de toekomst van de land- en tuinbouw. ‘Het zijn technologieën die een cruciale bijdrage kunnen leveren aan duurzame en hoogproductieve landbouw.’

Boersma denkt dat de veredelingssector de techniek ook nodig heeft. ‘Onze veredelingsbedrijven zijn de beste van de wereld, maar zonder deze technieken gaan we het niet redden tegen de concurrentie uit China.’

De agrarische sector reageert overwegend positief. LTO Nederland spreekt in een reactie over een ‘historische doorbraak voor de land- en tuinbouw’. De Europese koepel van landbouworganisaties Copa-Cogeca, Plantum (de branchevereniging voor bedrijven uit de sector veredeling, en vermeerdering en opkweek) en de belangenvereniging van biotechbedrijven HollandBio laten zich in gelijke bewoordingen uit.

Weerbare teeltsystemen

De landbouworganisaties verwachten dat nieuwe veredelingstechnieken een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan weerbare teeltsystemen. Met deze technieken kunnen sneller verbeterde plantenrassen worden ontwikkeld die beter bestand zijn tegen ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering. ‘Dat is een noodzakelijke stap om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder terug te dringen’, stelt LTO.

HollandBio wijst erop dat Brussel met het besluit een belangrijk signaal afgeeft. ‘Europa kiest voor wetenschap, innovatie en vooruitgang.’ Copa-Cogeca vindt dat de focus nu moet liggen op het vaststellen van de concrete regels en richtsnoeren die Europese boeren daadwerkelijk in staat stellen toegang te krijgen tot de volgende generatie gewasrassen. Zo kunnen zij de voordelen van deze innovaties volledig te benutten.

LTO Nederland wijst erop dat enkele randvoorwaarden bij het gebruik van NGT’s nog aandacht vragen. De organisatie vindt het belangrijk dat zowel telers als consumenten keuzevrijheid houden.

Biologische sector uitgesloten

Waar de gangbare land- en tuinbouw dringend behoefte heeft aan de inzet van NGT’s om verder te verduurzamen, wil de biologische sector juist dat haar teelten vrij blijven van deze technieken. Het akkoord houdt hier rekening mee door het gebruik van NGTs in de biologische sector uit te sluiten. Dit vraagt nog verdere uitwerking.

De vraag is hoe snel de nieuwe technieken tot nieuwe rassen leiden en welke teelten daarvan als eerste profiteren. Onderzoekster Ania Lukasiewicz van Wageningen University & Research is betrokken bij diverse proeven met NGT-gewassen. ‘Op dit moment loopt er een veldproef met genetisch gemodificeerde aardappelen waar ook een aantal NGT-planten bij zit’. De aardappelteelt staat onder druk, zoals door phytophthora. Met een gestaag krimpend middelenpakket snakt de sector naar resistente rassen.

Lukasiewicz tempert de verwachting. Ze stelt dat de toelating van NGT’s niet betekent dat alle uitdagingen op gewasgebied snel worden opgelost. ‘Sommige eigenschappen, zoals droogteresistentie zijn niet eenvoudig ‘in te bouwen’.’ Daarbij gaat de verordening pas over twee jaar in. En voor producten op de markt komen, moet een behoorlijke hoeveelheid van het aangepaste ras beschikbaar worden.

Wat betreft de overige gewassen kan ze lastig inschatten welke als eerste worden opgepakt. ‘Ik denk dat het eerst de kleinere groentesoorten zullen zijn, zoals we ook zien in landen buiten de EU, ook al wordt daar ook gewerkt aan bijvoorbeeld rijst en tarwe.’

Tot slot zal ook de consument de producten moeten accepteren. Lukasiewicz vindt dit cruciaal. ‘Als we de supermarkten en de keten niet kunnen overtuigen van de toegevoegde waarde van NGT’s, dan komen de producten niet in de schappen te liggen.’ Ze wijst in dit verband op consumentenonderzoek. ‘De resultaten zijn sterk afhankelijk van de vraagstelling. Als duidelijk is dat er in de teelt minder gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, zijn consumenten veel positiever dan wanneer alleen de kleur van een product verandert.’

Wie gaat eraan verdienen

Plantbiotechnoloog Lotte Westerhof van Hudson River Biotechnology denkt dat het uiteindelijke wetgevende kader doorslaggevend wordt voor de breed gedragen toepassing van NGT’s. ‘Als dat passend is, gaan bedrijven ermee aan de slag. Het is uiteindelijk geen wetenschappelijke discussie, maar de vraag wie er geld aan gaat verdienen.’

Ze verwacht dat de partij die met NGT’s het snelst kan inspelen op nieuwe uitdagingen, marktleider wordt in de branche. ‘Indien de technologie breed wordt gedragen, is er een verandering van de huidige situatie mogelijk, waarbij de markt nu nog wordt gedomineerd door enkele rassen per gewas.’

Biologische sector kritisch op nieuwe regels voor modificatie De biologische sector is kritish op de nieuwe Europese verordening over het toestaan van nieuwe genomische technieken (NGT’s). Bionext, de organisatie voor de bioloigsche keten, ziet een nieuwe uitdaging ontstaan voor biologisch ondernemers. De organisatie verwacht dat die technieken steeds meer gebruikelijk worden in de landbouw en de bio-sector ervoor moet zorgen dat hun toeleveringsketens vrij blijven van gewassen en producten die met NGT's zijn geproduceerd. De versoepeling wordt door de sector gezien als een stap achteruit voor biodiversiteit, transparantie en keuzevrijheid. Ook al blijven de ‘nieuwe ggo's’ verboden in het biologische productieproces, en moet de aanwezigheid van NGT's vermeld worden op zaadverpakkingen. Voorzitter Pipie Smits van Oyen van Biohuis is dan ook kritisch. ‘Op termijn leidt de deregulering tot hogere zaadprijzen, minder rassenkeuze en verlies aan genetische diversiteit. Agrochemische ondernemingen kunnen namelijk via patenten het alleenrecht op gewaseigenschappen en rassen verkrijgen.’ Verder lopen boeren die gentechvrij willen of moeten blijven, zoals biologische telers, het risico op ongewenste kruisbestuiving met genetisch gemodificeerde gewassen. De biologische ector zegt ervoor te blijven pleiten dat de reikwijdte van patenten wordt beperkt, zodat de honderden kleine en middelgrote veredelaars de vrijheid behouden om hun werk voort te zetten. Het beschermen van biodiversiteit en Europa's veredelingsdiversiteit is essentieel voor de Europese soevereiniteit en voedselzekerheid op de lange termijn.