Aanhoudende droogte leidt tot unieke maatregelen

Nederland bevindt zich in een uitzonderlijke situatie van langdurige droogte. Er is veel minder neerslag gevallen dan normaal in juli, zowel binnen Nederland als in de stroomgebieden van de Rijn en de Maas. De grondwaterstanden en de rivierafvoeren zijn veel lager dan gemiddeld.

Er zijn wel duidelijke regionale verschillen in de waterbeschikbaarheid. Op veel plaatsen worden maatregelen genomen om de beschikbare watervoorraden zo goed mogelijk te benutten.

Naar situatie in 2018

De komende weken zal het droger en warmer dan gemiddeld blijven. Er wordt vrij weinig neerslag verwacht en dit is niet genoeg om de tekorten aan te vullen. Het neerslagtekort zal verder toenemen naar een vergelijkbare situatie als in 2018. De waterkwaliteit verslechtert door verzilting, hoge watertemperaturen en lage afvoeren.

De zoetwatervoorraad in het IJsselmeer en Markermeer worden volop benut, waardoor de waterstanden daar naar verwachting langzaam dalen. De verwachting is dat de watervoorraad daar vooralsnog voldoende is.

De effecten van watertekorten en droogte worden steeds meer zichtbaar in grote delen van Nederland. In het westen en in de hogere delen van Nederland zijn de gevolgen van droogte het grootst. De situatie voor natuur en landbouw wordt slechter door dalende grondwaterstanden, verzilting en een aanhoudend neerslagtekort.

Verzilting en keringen

Aandachtspunten zijn de toenemende effecten van verzilting in West-, Midden- en Noord-Nederland en extra inspecties en maatregelen om uitdroging van droogtegevoelige keringen te voorkomen.

Sinds het voorjaar worden er al op grote schaal maatregelen toegepast om water zo veel mogelijk vast te houden. Op dit moment worden in steeds meer gebieden aanvullende maatregelen genomen en op enkele plekken unieke maatregelen, zoals het inzetten van waterbergingen bij waterschappen in het westen om zo veel mogelijk zoet water vast te houden.

Vooral in de regionale watersystemen wordt het steeds moeilijker om te voldoen aan de watervraag. Er zijn op grote schaal onttrekkingsverboden ingesteld en er worden extra pompinstallaties ingezet om water aan te kunnen voeren.

Samenwerking waterbeheerders

Landelijk zijn er de afgelopen weken maatregelen toegepast om water te verdelen tussen regio's zodat verzilting wordt tegengehouden, op onder andere het Amsterdam-Rijnkanaal en in de Rijn-Maasmonding. Er wordt intensief samengewerkt tussen waterbeheerders.

Waterschap Scheldestromen en de provincie Zeeland maakte dinsdag belend dat ze extra zoetwater gaan aanvoeren naar een polder bij Rilland op Zuid-Beveland. De provincie en het schap hopen dat de proef helpt om de gevolgen van de droogte te beperkt voor natuur en landbouw .

Zoetwater uit het Volkerak-Zoommeer wordt met een gemaal naar de Reigersbergschepolder in het oosten van Zuid-Beveland geleid. In de pilot worden tijdelijk extra pompen bij het gemaal geplaatst. Daardoor verdubbelt de inlaatcapaciteit van zoetwater van 10 naar 20 kubieke meter per minuut. Mogelijk kunnen boeren in het horizontale gebied nu al profiteren van het extra zoetwater.

Hoe reageert watersysteem?

‘Voor ons is deze pilot een kans om in de praktijk te onderzoeken hoe het watersysteem reageert op extra voeding van zoetwater’, zegt Wim van Gorsel, dagelijks bestuurder van waterschap Scheldestromen tegen het ANP. Landbouwgedeputeerde Arno Vael wijst erop dat de droogte van de boeren en fruittelers in het gebied hard raakt en dat de aanvoer van extra water mogelijk voor verlichting zorgt.

Sinds 25 juli zijn de Twentekanalen volledig gestremd en geldt er een verbod om water te onttrekken uit de Twentekanalen om schade aan de waterkeringen te voorkomen. Dit zijn maatregelen met grote impact voor scheepvaart, industrie en landbouw.

Regionaal worden op grote schaal verdringingsreeksen toegepast voor gebruik van het oppervlaktewater. Landelijke afwegingen tussen verschillende gebruikers en sectoren, zoals veiligheid waterkeringen, scheepvaart, landbouw en natuur, zullen gaan toenemen. De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling is opgeschaald naar niveau 2: feitelijk watertekort.