Europese vrijage met Canada stopt bij landbouw

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie kondigde onlangs aan dat zij Canada het eerste ‘geassocieerd lid van de EU’ wil maken. Zij deed dit tijdens haar jaarlijkse toespraak over de staat van de EU, een soort Europese troonrede. Deze bijeenkomst werd bijgewoond door de Canadese premier Mark Carney.

Von der Leyen is niet in detail getreden over wat zo’n geassocieerd lidmaatschap precies inhoudt. Ingewijden van de EU hebben ook geen flauw idee wat het betekent, omdat het simpelweg een nieuwe vorm van samenwerking is. Tijdens een topontmoeting van de EU en Canada eind oktober worden de eerste inhoudelijke politieke besprekingen gevoerd over het geassocieerde EU-lidmaatschap voor Canada.

Premier Carney heeft de ‘liefdesverklaring’ van Von der Leyen omarmd. Hij zei tijdens een toespraak in het Europees Parlement dat Canada en de EU samen sterker staan en van elkaar kunnen profiteren. Zijn woorden vielen in de smaak in het parlement.

Omslag bij De Groenen

Het Duitse parlementslid Terry Reintke had voor de gelegenheid zelfs een Canadees ijshockeyshirt aangetrokken om haar affectie te betuigen. Opvallend aangezien haar partij, De Groenen, destijds tegen een handelsverdrag met Canada heeft gestemd.

Het Europese enthousiasme voor Canada laat duidelijk zien hoe de wereld is veranderd. Europa zet in op verdragen met gelijkgestemde partners over de hele wereld. En de openlijke ruzie tussen de Amerikaanse president Donald Trump en Carney drijft Canada in de richting van andere partners, zoals Europa.

De Canadese premier roept middelgrote landen op tot samenwerking, zodat zij zich kunnen verweren tegen de handelspolitiek van grootmachten als China en de Verenigde Staten. Commissievoorzitter Von der Leyen liet weten dat het partnerschap zich in eerste instantie richt op energie, kritieke mineralen en batterijen, AI, kwantumtechnologie, cyberbeveiliging en economische veiligheid.

Lees ook: Vrijage EU met Canada valt verkeerd bij president Trump

De land- en tuinbouw wordt door Carney en Von der Leyen niet genoemd. Dat is begrijpelijk. De agrarische sector is al opgenomen in een handelsdeal tussen Europa en Canada: het CETA-verdrag, wat staat voor Comprehensive Economic and Trade Agreement. De meeste invoertarieven zijn afgeschaft en de handel tussen de EU en Canada verloopt al volgens de CETA-regels.

Deze overeenkomst is sinds 21 september 2017 grotendeels voorlopig toegepast. Wat nog niet volledig van kracht is, zijn vooral onderdelen rond investeringsbescherming en enkele juridische bepalingen. Voor volledige inwerkingtreding moeten alle EU-lidstaten het verdrag nog nationaal ratificeren. Op dit moment hebben 10 van de 27 EU-lidstaten dit nog niet afgerond. Nederland heeft het verdrag wel ondertekend.

Vrees voor extra concurrentie

De bezwaren tegen CETA verschillen per land. In onder meer Frankrijk, Polen en Italië vrezen boerenorganisaties extra concurrentie van Canadese producten, zoals rundvlees. Ook bestaan zorgen over verschillen in productievoorschriften, dierenwelzijn en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en antibiotica. Dat zorgt ervoor dat de opname van agrarische producten in handelsovereenkomsten in sommige landen heel gevoelig ligt.

Een ander bezwaar tegen CETA heeft te maken met het Investment Court System (ICS), waarmee buitenlandse investeerders overheden kunnen aanspreken. Tegenstanders vrezen dat hierdoor nationale beleidsruimte wordt beperkt.

Volgens Klaas Johan Osinga, strategisch beleidsadviseur Internationaal bij LTO Nederland, is de vrees dat Canadese producten de Europese markt overspoelen nog geen werkelijkheid geworden. Canada exporteert nog steeds vooral naar de Verenigde Staten, ondanks dat de verhoudingen tussen Trump en Ottawa zijn bekoeld.

Voldoen aan EU-standaarden

Daarbij is het voor Canadese boeren niet zo eenvoudig om te exporteren naar Europa, zegt Osinga. ‘Ze moeten daarvoor een aparte keten opzetten die aan Europese standaarden voldoet. Dat is was tot op heden nog niet interessant voor deze boeren.’

De export vanuit Europa heeft daarentegen wel baat gehad bij het verdrag. Ook voor Nederland. De export van zaden, uitgangsmateriaal, pootgoed, bloembollen, sierteelt en kaas is de afgelopen tien jaar met tientallen procenten gestegen.