‘Tot hier’ legt spanningen binnen boerengezin herkenbaar bloot

Het verhaal begint met heftige gebeurtenissen uit het jonge leven van Pieter en Tine. Gedurende het verhaal wordt duidelijk in hoeverre dat bepalend is geweest voor hun persoonlijkheden en de keuzes die zij maken. Hoewel het verhaal fictief is, leest het weg alsof een dierbare vriend je toelaat in zijn persoonlijke leven. De strubbelingen van het alledaagse leven met de drukte van de boerderij en opvoeden van kinderen komen ruimschoots aan bod. Maar je voelt ook dat onderliggende problemen overal in doorwerken.

Christel van Raaij maakt al tien jaar lang mentale gezondheid op het platteland bespreekbaar en in dit boek is die ervaring verweven in het verhaal van Pieter en Tine. Hoewel dit dus geen echte personen zijn, komen karaktertrekken en dilemma’s dus wel rechtstreeks uit het werkveld.

Veranderende wet- en regelgeving

Pieter heeft het lastig met veranderende wet- en regelgeving, ervaringen uit het verleden en het bedrijf financieel rendabel houden. Tine staat er anders in en wil nieuwe dingen proberen. Maar wat ze ook oppert en hoe goed haar bedoelingen ook zijn, Pieter luistert er niet naar. Ze hebben hetzelfde doel maar de aanpak ligt dusdanig ver uit elkaar dat samenwerken niet meer gaat.

In plaats daarvan gaan ze ieder hun eigen weg, Tine met een nieuwe baan in het agrarisch onderwijs en Pieter die de dingen op het bedrijf voor zijn gevoel allemaal ineens alleen moet doen. Hulp van vrienden en familie wordt weggewuifd en de kinderen weten ook niet meer hoe ze tot hun vader kunnen doordringen.

Pijnlijke momenten

Het boek legt hierin pijnlijke momenten bloot van hulp die er wel is, maar niet voor alle boeren makkelijk is aan te nemen. Pieter zakt steeds verder weg in zijn eigen wereld, denkende dat hij Tine hiermee ruimte geeft, maar met het gevoel dat hij overal alleen voor staat. Voor de toekomst die hij dacht samen op te bouwen met zijn vrouw. Voor de bom kan barsten, neemt Tine een besluit en eindigt het boek open, wat ruimte laat voor eigen invulling.

Het boek is goed leesbaar en herkenbaar voor velen die op een boerderij zijn opgegroeid of daar een eigen gezin hebben.