Tweedeling in zuivelmarkt wordt steeds opvallender

Door de hoge melkproductie wordt de productie voor boter in Europa volledig benut en ook de droogtorens voor de productie van melkpoeders draaien op volle toeren. Alle belangrijke zuivellanden in de wereld produceren veel melk en daarmee komen er ook veel zuivelproducten op de consumentenmarkt.

Toch gaan de melkprijzen voor boerderijmelk bij de meeste zuivelverwerkers deze maand opnieuw omhoog. Bij FrieslandCampina stijgt de melkprijs in mei bescheiden met 0,25 euro per 100 kilo. Daarmee komt de prijs uit op 45,46 euro. Royal A-ware verhoogt de melkprijs met 40 cent. De gewogen prijs voor gangbare melk bij A-ware stijgt hierdoor naar 44,49 euro per 100 kilo. De melkprijs van Arla voor gangbare melk stijgt in mei met ongeveer 2 euro naar 40,32 euro per 100 kilo.

De markt voor melkpoeders is zeer positief gestemd. Voor weipoeder werd met een notering van 150 euro vorige week zelfs een record gevestigd. Het oude record stond op 147 euro in april 2022. Dat was toen een gevolg van de oorlog in Oekraïne. Op dit moment heeft de hoge prijs voor weipoeder alles te maken met de hoge vraag.

Lees ook: Boternotering duikt onder 400 euro, plusjes mageremelkpoeders en Global Dairy Trade

‘Het is nu echt een heel andere markt’, licht Martin Valstar toe. Hij is zuivelmarktdeskundige voor ZuivelNL. ‘Er is grote vraag naar allerlei producten met verhoogde proteïnen. Het gaat daarbij om sportdrankjes en klinische voeding waar veel eiwitten in zitten. Met name in de Verenigde Staten is het gebruik van het afslankmedicijn Ozempic populair. Naast het gewichtsverlies, wordt het spierverlies tegen gegaan door het consumeren van eiwitten. Dat zorgt voor fors meer vraag.’

Humane kwaliteit

De weipoederprijs die wekelijks door ZuivelNL wordt gepubliceerd, betreft de weipoederprijs voor diervoeders. Valstar: ‘Die voor humane kwaliteit is nog hoger geprijsd. Er is meer vraag dan aanbod. De droogcapaciteit bij zuivelfabrieken wordt bij voorkeur ingezet voor de productie van mageremelkpoeders. Daarna gaat de voorkeur uit naar weiconcentraat voor hogere weiderivaten. De prijs voor weipoeder voor diervoeders wordt daarin meegezogen. Daar moet op dit moment ook meer voor betaald worden.’

De roomprijs is erg laag en niet alle room kan zomaar verwerkt worden. De boterproductie in Polen en Ierland is zelfs nog toegenomen terwijl de productie in Noordwest-Europa volledig benut wordt. ‘Toch is er niet echt sprake van verkoopdruk’, constateert Valstar. De kwalitatief goede boter is in de afgelopen maanden best goed verkocht. Handelaren bouwen voorraad op nu de prijs gunstig is. De markt is zwak, maar zakt niet weg. Voor een aantal exportbestemmingen is Europese boter op dit moment interessant.’

Lees ook: Europese melkprijs in maart 2,5 procent naar beneden

Zuivelmarktkenner Klaas Johan Osinga ziet dat de termijnmarkten voor zuivel best wel positief zijn. Hij is beleidsspecialist internationaal bij LTO Nederland. ‘Er is goede vraag naar zuivel en Europa is zeker competitief op de wereldmarkt. Er speelt ook een aantal zaken die de melkprijsontwikkeling op termijn onzeker maken. Denk aan de hoge dieselprijzen en hoge kunstmestprijzen. Grondstoffen worden duurder en de melkprijs gaat daar doorgaans in mee. Tegelijkertijd nemen ook de productiekosten toe. In Nederland hebben veel boeren de kunstmest al eerder aangekocht. De droogte kan mogelijk effect hebben op de melkproductie later dit jaar. Voor beregening is brandstof nodig en die is op het moment duur. De consequenties hiervan zie je pas over drie of vier maanden.’

Tegelijkertijd ziet Osinga dat de Europese melkveehouderij en zuivelindustrie minder last hebben van de sluiting van de Straat van Hormuz dan Azië. Dat kan een concurrentievoordeel opleveren. ‘Het is de vraag hoe lang de melkproductie nog hoog blijft en wat er aan vraagkant gebeurt als zuivelproducten door de geopolitieke ontwikkelingen duurder zouden worden.’

Dat houdt ook Valstar bezig. ‘De hogere kosten gaan op het melkveebedrijf meespelen. Verwerkers hebben daarnaast met steeds hogere energiekosten, vervoerskosten, containerkosten en risicopremies te maken. Die kosten gaan aan de consument doorberekend worden. Melkprijzen zullen daar ook de gevolgen van ondervinden.’