'De mestmarkt, waar liggen kansen?'

Het bemestingsseizoen is begonnen. De volle putten worden weer geleegd. Dan is de neiging al snel dat het wel mee zal vallen met de mestcrisis. En als we het goed aanpakken, dan is dat ook zo. Maar hiervoor moeten we wel aan het werk, want de huidige mestmarkt is structureel zwaar uit evenwicht. Vooral in de melkveegebieden is een mestoverschot ontstaan. Problemen met stikstof en de waterkwaliteit hebben de overheid tot maatregelen gedwongen en het ziet er niet naar uit dat er versoepelingen komen. Wel gloort er hoop en die zit vooral in renure.

Bij een overschot kun je aan drie knoppen draaien: minder mest, meer export of meer eigen mest gebruiken. Wat betreft minder mest: een kleinere veestapel helpt om de mestmarkt te verlichten, maar ook een veehouder kan het een en ander. Want het gaat niet om mest, maar om de stikstof in de mest. Denk aan een lager ureumgetal of een langere levensduur van koeien. Per bedrijf verschillen de mogelijkheden. Als een gemiddeld melkveebedrijf 10 procent efficiënter werkt, scheelt dat al snel honderden kuub aan mestafzet.

De tweede knop is inzetten op meer mestexport. Hier liggen zeker kansen voor wie dit marktgericht en met uithoudingsvermogen aanpakt, maar het is geen korte klap voor veel volume. De derde knop is om de mest toch in eigen regio te houden en dat kan binnenkort via renure. Na de doorbraak in Brussel wordt er in Nederland met man en macht gewerkt om aan de slag te kunnen gaan.

Ik zie hierbij dat er soms eenzijdig wordt gelobbyd voor stikstofstrippers. Ik vind dat jammer, omdat ik ook zie dat andere manieren soms praktischer kunnen zijn. Een voorbeeld: urinestromen uit geperforeerde vloeren of andere stallen met 'scheiden aan de bron' voldoen inhoudelijk vaak al direct aan de inhoudelijke criteria. Waarom zou je dan toch de stikstof eruit willen strippen?

Waarschijnlijk ontstaat in de komende jaren een palet aan renure-oplossingen: installaties bij veehouders, mobiele installaties voor loonwerkers en mestverwerkers die combinaties maken met bijvoorbeeld mestvergisting.

Urgente problemen

Vanwege urgente problemen (stikstofcrisis, mestcrisis) en ambitieuze doelen (groen gas, voedselsoevereiniteit) is mestverwerking ook anderszins van belang. Zo valt de milieuwinst van emissiearme stallen over de hele mestketen vaak tegen, omdat ze een deel van deze emissies niet verminderen maar verplaatsen van stal naar opslag of land.

Met mestverwerking worden deze emissies wel voorkomen en omgezet naar waardevolle producten als renure en groen gas. De landbouw en de overheid zouden deze economische en maatschappelijke belangen ook in daden moeten omarmen.

Gelukkig is dit inzicht steeds breder bekend en was het ook een van de hoofdconclusies van de Praktijkaanpak Emissiearme Veehouderij, een samenwerkingsverband tussen provincies, veehouderij en het regieorgaan.

Nu de stap van inzicht naar doen. Kunnen we over onze schaduw en politieke gevoeligheden stappen? Het regeerakkoord heet 'Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland' en de grootste partij heeft als slogan 'Het kan wel!'. Laten we als landbouw zelf het voortouw nemen, zodat we na jaren achteruitboeren de goede richting op bewegen.