'We willen met onze stikstofaanpak sector toekomstperspectief bieden'

Provincie Fryslân wil sturen op emissies – doelsturing – in plaats van depositievermindering in natuurgebieden en overschrijdingen van de kritische depositiewaarde. Als alles volgens plan verloopt, kan de aanpak vanaf 2028 worden uitgevoerd. Op 15 april bespreken Provinciale Staten het plan en geven ze input voor het vervolgtraject. Daarna volgen gesprekken met gemeenten, Wetterskip Fryslân, sectoren, organisaties en gebieden.

Het doel is dat boeren die willen doorgaan ook perspectief houden, daarbij willen we maximaal faciliteren

Abel Kooistra (BBB), landbouwgedeputeerde in Friesland

Wat gaan boeren op het erf merken van dit plan?

'De komende tijd gaan we met de sectoren aan de slag om deze plannen verder te concretiseren. De landbouwsector heeft zelf ook plannen gemaakt om hiermee aan de slag te gaan. Op dit moment merken boeren vooral dat er weinig tot geen ontwikkeling mogelijk is op hun erf. Met dit plan van aanpak en de verdere uitwerking hopen we op korte termijn die ontwikkeling weer te kunnen faciliteren, zodat boeren weer naar de toekomst kunnen kijken.'

Welk sentiment leeft er onder Friese boeren?

'De sector wil vooruit. Ondernemers zijn het zat om in juridische onzekerheid te zitten en ze zien graag dat PAS-melders en interimmers worden gelegaliseerd. De sector wil duidelijkheid voor de toekomst. Met dit plan proberen we daar invulling aan te geven. Ik merk ook dat er bereidheid is om afspraken te maken, bijvoorbeeld via doelsturing en emissiereductie.'

Kan iedereen met dit plan blijven boeren als zij dat willen?

'Tot 2035 zetten we in op vrijwilligheid. Het doel is dat boeren die willen doorgaan, ook perspectief houden. Daarbij willen we maximaal faciliteren. Dit past ook bij onze ambitie om in 2030 de landbouwprovincie van Nederland te zijn.'

Staat de landbouwsector in Friesland voor een haalbare opgave?

'Wat mij betreft wel. We sturen op 30 procent reductie ten opzichte van 2019. De sector heeft al flinke stappen gezet. Als je kijkt naar rapporten van bijvoorbeeld Wageningen University & Research en naar autonome ontwikkelingen, dan is het doel haalbaar voor de sector. Het is daarbij voor ons belangrijk om goed te monitoren en dat de geborgde reductie ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd.'

'In het verleden zagen we soms dat het onduidelijk was waar gereduceerde stikstofruimte naartoe ging. Denk aan discussies over uitbreiding van Schiphol na opkoop van bedrijven. Met doelsturing en monitoring kunnen we het proces transparanter maken.'

Rond Natura 2000-gebieden krijgen boeren te maken met een grotere opgave. Hoe gaat dit zich uiten?

'In Zuidoost-Friesland hebben we drie Natura 2000-gebieden: Drents-Friese Wold, Bakkeveense Duinen en Fochteloërveen. Uit analyses blijkt dat 30 procent generieke reductie in deze gebieden mogelijk niet genoeg is om vergunningverlening weer op gang te brengen. Het kan zijn dat aanvullende maatregelen nodig zijn, maar daar hebben we nog geen definitieve keuze over gemaakt.

'We willen eerst samen met ondernemers en sectoren in het gebied die analyse verder uitwerken. Wij denken dat deze brede Friese aanpak, waarbij we van onderop met sectoren samenwerken, een goede basis is om weer tot geborgde vergunningverlening te komen.'

Kunnen boeren nu al aan de slag?

'Je hebt een geborgde aanpak nodig om uiteindelijk weer tot vergunningverlening te komen. Dat wordt ook vanuit de jurisprudentie gevraagd. Tegelijk zien we dat je, als je met zo'n geborgde aanpak aan de slag gaat maar nog niet direct vergunningen kunt verlenen, wel al emissiereducerende activiteiten kunt uitvoeren.'

'We willen inzetten op doelsturing. Zo kunnen we op bedrijfsniveau bijhouden welke maatregelen worden genomen en welk effect die hebben. Met dit plan zetten we in op maximale vrijwilligheid tot 2035. Om de plannen juridisch te borgen, is een stok achter de deur nodig.'

Hoe wilt u ondernemers hierbij steunen?

'Door zo goed mogelijk te faciliteren en te stimuleren, bijvoorbeeld met financiële maatregelen en subsidies. Tegelijk zien we dat veel ondernemers ook zelf stappen willen zetten, bijvoorbeeld vanuit bedrijfsefficiëntie. Op dit punt willen we samen met het Rijk kijken hoe we dit zo kunnen organiseren dat boeren die stap daadwerkelijk kunnen zetten.'

In hoeverre is de input van de agrarische sector tijdens de thematafel meegenomen?

'De thematafels waren bedoeld om op te halen hoe verschillende sectoren naar de huidige situatie kijken en waar zij mee aan de slag willen. Per thema hebben we een top drie opgehaald van punten die terug moeten komen in het plan van aanpak. Met dit plan geven we nu een eerste aanzet. De volgende stap is om met de sectoren verder aan tafel te gaan om te kijken wat concreet mogelijk is.'