Doelsturing moet Friesland van stikstofslot krijgen

Nieuws Friesland Tim Everloo 05 maa 2026 om 17:30uur

Gedeputeerde Staten van provincie Fryslân hebben het conceptbeleidsstuk voor de Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel vastgesteld. De provincie wil een 'gedragen en uitvoerbare aanpak' om zo vergunningverlening weer op gang te brengen in alle sectoren en natuurherstel te realiseren.

Gedeputeerde Staten van provincie Fryslân hebben het conceptvoorstel Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel bekendgemaakt.

De bouwstenen natuur, agrarisch natuurbeheer en emissiereductie landbouw van het Interprovinciaal Overleg en de stikstofaanpak van het Rijk vormen belangrijke uitgangspunten voor de Friese aanpak. Deze zijn nodig om de aanpak succesvol te laten zijn, stelt provincie Fryslân. De Friese aanpak sluit aan op het Uitvoeringsprogramma Stikstof Fryslân en het Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG).

Friesland wil sturen op emissies voor de landbouwsector in plaats van depositieverminderingen in de natuurgebieden en overschrijdingen van de kritische depositiewaarde. De provincie wil dit realiseren via doelsturing met een kritieke prestatie-indicator(KPI)-systematiek via de Fryske Monitor Tûk Buorkjen. In de uitvoering is vrijwilligheid het uitgangspunt, al dient een normerend spoor vanaf 2035 als laatste redmiddel om de doelen te borgen. Voor Friesland is het belangrijk dat het Rijk zo snel mogelijk middelen beschikbaar stelt.

• Lees ook: Friese stikstofaanpak: geen dwang tot 2030 en 30 procent reductie in 2035

Per Natura 2000-gebied wil de provincie voldoen aan het additionaliteitsvereiste, waarna stikstofruimte weer kan worden ingezet voor economische en maatschappelijke ontwikkelingen. De twee betrokken gedeputeerden, Matthijs de Vries van Natuur (ChristenUnie) en Abel Kooistra van Landbouw (BBB) willen Friesland hiermee van het stikstofslot halen. Daarbij heeft de legalisatie van PAS-melders en interimmers 'de hoogste prioriteit'.

Voor de generieke aanpak in Friesland is het doel een reductie van 30 procent van de ammoniakemissie uit de landbouw in 2035, met 2019 als referentiejaar. In de periode 2019-2023 is al een reductie van 4 tot 8 procent gerealiseerd. Wageningen University & Research heeft berekend dat de emissies in 2030 met zo'n 17 procent zullen dalen ten opzichte van 2022 door autonoom beleid, bijvoorbeeld door het wegvallen van derogatie en beëindigingsregelingen.

Thematafels

'Het plan van aanpak geeft richting en structuur en is een startpunt voor een gebiedsgerichte aanpak. We zetten actief in op participatie en samenwerking. Wij zijn tevreden met de reacties en betrokkenheid uit de eerste thematafels en geven dit graag een vervolg in de komende periode', aldus De Vries.

Ook de landbouwsector praatte mee aan zo'n thematafel. De deelnemende boeren stelden dat zij graag aan de slag willen op basis van concrete doelen en een consistente strategie. Daarnaast willen boeren dat er in het beleid rekening wordt gehouden met de stappen die bedrijven nu al nemen en gaan nemen. Er is namelijk sprake van verschillende initiatieven in de Friese landbouw. De sector benadrukt het belang van samenwerking voor herstel van vertrouwen.

De Friese Aanpak Stikstofreductie en Natuurherstel gaat het eerdere provinciale Uitvoeringsprogramma Stikstof Fryslân 2035 vervangen op basis van nieuwe uitgangspunten. Binnen het plan van het college gelden vier sporen:

Extra natuurherstel(maatregelen) in alle Natura 2000-gebieden

Extra gebiedsgerichte natuurherstelmaatregelen buiten Natura 2000-gebieden

Extra stikstofreductie in stikstofgevoelige gebieden

Provinciebrede (generieke) stikstofreductie

Het verschilt per gebied welke sporen van toepassing zijn. Friesland wordt opgedeeld in drie gebiedsclusters: Waddeneilanden, Midden-Friesland en Zuidoost-Friesland. Voor iedere regio wordt een aanpak gemaakt voor de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Dit gebeurt in samenspraak met onder andere ondernemers in de gebieden. Daarbij wordt waar mogelijk aangesloten bij lopende gebiedsprocessen.

Vrijwilligheid tot 2035

Gedeputeerde Kooistra vindt dat PAS-melders en interimmers het als eerste verdienen om een oplossing voor hun problematiek te krijgen. 'Via innovatieve maatregelen, doelsturing, meten en monitoren en vrijwilligheid tot 2035 is mijn overtuiging dat de Friese aanpak samen met de sectoren gaat werken. Hierbij wachten we niet af. Wat nu opgepakt en verzilverd kan worden, gebeurt ook, zodat vergunningverlening zo snel mogelijk op gang komt.'

Het plan van Gedeputeerde Staten is nog een concept. Op 15 april bespreken Provinciale Staten het plan en geven ze input voor het vervolgtraject. Daarna volgen gesprekken met gemeenten, Wetterskip Fryslân, sectoren, organisaties en gebieden.

Provinciale Staten stellen het plan in de zomer vast. In 2028 begint de uitvoering van het plan.