'Landbouw is de ruggengraat van het land'

Het klinkt alsof er weer sprake is van erkenning. Erkenning dat landbouw geen sluitpost is, maar een strategische sector. Dat boeren en tuinders niet het probleem zijn, maar een onmisbaar deel van de oplossing. Het akkoord benoemt dat expliciet door voedselproductie te positioneren als publiek belang in plaats van als restcategorie tussen natuur en klimaat. Rond elk erf draait een keten van werkgelegenheid, innovatie en kennis. Investeringen in agrariërs zijn investeringen in regionale economieën en een leefbaar platteland. Krimp zonder perspectief snijdt die keten doormidden.

De kern van het nieuwe beleid ligt voor een deel in doelsturing. Ik ben benieuwd hoe dat er precies uit gaat zien. De overheid formuleert doelen voor stikstof, water, klimaat en biodiversiteit, en kunnen wij dan zelf bepalen hoe die doelen worden gehaald? Is het doel van doelsturing een verlengstuk van beleid of is het vooral voor onszelf een mooi instrument om te sturen? Doelsturing erkent dat boeren en tuinders ondernemers zijn en kennis bezitten. Mensen die dagelijks sturen op complexe systemen van bodem, dier, gewas en weer.

'Aan de slag' belooft ruimte voor maatwerk, innovatie en rechtszekerheid. Dat is cruciaal, want zonder duidelijke en stabiele spelregels investeert niemand. Er klinken nog meer positieve woorden in door: de kritische depositiewaarde uit de wet, de invoering van de productschappen 2.0 en meer inzet op Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb). Is dan alles goud wat blinkt? Helaas niet. Grondgebondenheid, stikstofmaatregelen, vergaande maatregelen in Noord-Brabant en Gelderland en het afromen van productierechten.

De impact van dit akkoord zal niet worden bepaald door de woorden, maar vooral door de uitvoering. Door de vraag of doelsturing daadwerkelijk vrijheid wordt, of alsnog dichtslibt met controle en wantrouwen. Door de vraag hoe wordt omgegaan met generieke maatregelen en het moeten omgaan met complexe afhankelijkheden en invloeden waar niet op gestuurd kan worden.

Landbouw kan alleen de ruggengraat van het land zijn als die kan bewegen en dragen. Bewegen door ruimte, het dragen van opgaven zonder immense druk.