Op pad met de stamboekinspecteur: 'Benoem het positieve'

Het is een frisse dinsdagochtend; vorst zorgt voor stilte over de Twentse weilanden. Die rust wordt onderbroken als de altijd enthousiaste Leo Teunis uit zijn witte CRV-auto stapt. 'Goedemorgen! Beetje druk op de weg deze ochtend, of niet?', roept hij.

Het eerste bedrijf van de dag is zuivelboerderij Kaamps. We worden begroet door Anne Oude Geerdink, die haar dochter nog even naar oma brengt voordat we gezamenlijk naar de stal gaan.

Samen met haar man Joucke en medewerker Irma houdt Oude Geerdink zich bezig met de melkveetak van het bedrijf. Ze gaat over de fokkerij en werkt als inseminator bij CRV. Niet zo gek dus dat ze direct druk in gesprek raakt met Teunis.

Een scala aan onderwerpen rondom koeien en kalveren passeert de revue, al wandelend tussen de vaarzen. Dit blijkt tekenend voor de manier waarop Teunis werkt; altijd voor en met de boeren.

De stamboekinspecteur benoemt een positief kenmerk bij een vaars. 'De draaier zit hier precies goed: perfect in de driehoek, recht boven de klauw. Het komt de levensduur ten goede en toont dat zij goed kan stappen.'

Dit is de laatste keer dat Teunis op dit bedrijf de koeien inschrijft. In maart gaat hij namelijk met pensioen. De stamboekinspecteur blikt tijdens deze werkdag terug op vijftig jaar werken tussen de koeien.

'Toen ik 16 jaar oud was, begon ik met het monsteren van de melk. Twee jaar later ben ik gestart als inseminator bij CRV. Dat werk heb ik ongeveer twintig jaar gedaan, totdat ik in de functie van stamboekinspecteur rolde. Ik vind het prachtig om te zien hoeveel we al hebben verbeterd in die vijftig jaar', vertelt Teunis.

Vijftig jaar terug was het heel bijzonder als een melkvaars 4.000 kilo melk gaf, vervolgt Teunis. 'En op dertig koeien had je dan ook nog twee keizersnedes per jaar. Daar is door jarenlange fokkerij, kennisdeling en management veel vooruitgang op geboekt.'

Thermolaarzen en ellebogen

Na het keuren van de 39 vaarzen is het tijd voor koffie. 'Gemiddeld scoren jullie vandaag boven de 81 punten voor algemeen voorkomen', trapt Teunis het gesprek over de resultaten af. Eerder die ochtend kregen de ondernemers ook al complimenten. 'De vaarzen lopen op zogenoemde thermolaarzen: goede, sterke klauwen en een vlotte stap.'

Een kort ritje in de auto brengt ons naar het tweede bedrijf. Een bedrijf met roodbonte dames. We zijn iets aan de vroege kant, maar de veehouder heeft ons al gezien en komt aanrijden in zijn Fiat-Agri 70-90. 'Ie bunt te vroeg, Leo. Kwart veur twaalf hadd'n wie afsprokk'n', klinkt het. Na een gesprekje over de Fiat kan het werk beginnen.

Tijdens deze ronde gebruikt Teunis veel vaktermen en metaforen en is hij complimenteus. 'Het is bij elke koe belangrijk om de positieve dingen te benoemen en de aandachtspunten vast te leggen', zegt de inspecteur. De keuringsresultaten worden meegenomen in de fokwaarde van de koeien en stieren. Daarom benoemt Teunis hoe belangrijk het is dat het inschrijven voor het stamboek vanuit CRV loopt en onafhankelijk is.

'Deze koe wil melk geven. Hoeveel kilo geeft ze?', vraagt Teunis. De veehouder kijkt hem verbaasd aan. De inspecteur wijst naar de koe: 'Zie je de ellebogen bij de voorhand? Als die wat naar buiten staan en je kunt er een vuist in drukken, dan kan de koe veel melk geven, want dan hebben ze een mooie ribvorm en veel melkcapaciteit', legt hij uit.

Na de lunch is het tijd voor het laatste bedrijf van de dag. Terwijl veehouder Matthijs Pots en inspecteur Teunis achter de op een rij gezette, uniforme groep vaarzen langslopen, komen de ouders van Pots met de kleinkinderen even kijken. 'Leo kwam hier vroeger als inseminator; nu is hij al dertig jaar onze inspecteur', vertelt Pots.

Ondertussen benoemt Teunis alles wat er te zien valt bij exterieurbeoordelingen. 'Deze vaars heeft een mooi, vast gemetseld uier. Dit verkleint de kans op een hoog celgetal en is dus indirect gunstig voor de levensduur', aldus de inspecteur.

Teunis is in alles enthousiast en vertelt gepassioneerd over wat hij doet bij het inschrijven van de vaarzen. 'Ik beoordeel op functionele kenmerken die betrekking hebben op levensduur en gebruikskenmerken. Iedereen wil een gezonde koe, die gemakkelijk oud wordt. Maar als een koe drie jaar ouder wordt, moet ze ook 30.000 kilo melk meer geven'.

Na het rondje in de stal wordt Teunis verzocht de stierenkaart mee te nemen. 'Dan kijken we welke het beste passen bij de vaarzen die je net hebt gekeurd', aldus Pots. In principe geeft Teunis geen stieradvies. 'Maar ik kan wel kijken welke stieren goed zijn om het meest voorkomende aandachtspunt te verbeteren. Als stamboekinspecteur schrijf je objectief in. Tegelijkertijd sta je naast de veehouder als het gaat om veeverbetering', besluit Teunis.