Zacht najaar zorgt voor snellere afrijping mais

De deelnemers aan het Maismeetnet van Nieuwe Oogst zijn opgelucht dat het niet zo'n spannend jaar is geweest als in 2024. Toen was het voorjaar ontzettend en volgde een droge zomer. Het gemiddelde drogestofpercentage ligt dit jaar op 39,9 procent. Daarmee is de mais ruim 2 procent droger dan in 2024. Het zetmeelgehalte valt wel iets tegen. Gemiddeld kwam de mais van de deelnemers uit op bijna 365 gram zetmeel per kilo droge stof.

Bij Gerald Folbert in het Overijsselse Vriezenveen is het zetmeelgehalte met 400 gram per kilo droge stof opvallend hoog. Hij zaaide op 22 april 2025 het ras KWS Nevo in en op 17 september van dat jaar werd de mais gehakseld. De Voeder Eenheid Melk (VEM) kwam uit op 1.016. 'Ik gebruik altijd inkuilmiddel, een poeder van Pioneer. Het poeder gaat in de hakselaar, waardoor het egaal over het gewas wordt verdeeld. De mais was dit jaar erg goed. Het is bijna krachtvoer op stam.'

Jolan van Noije uit het Noord-Brabantse Escharen heeft de mais eerst vier maanden laten rusten. Inmiddels voert hij de kuil nu enkele dagen. 'Het moet ook meezitten om de kuil dicht te laten. Vorig jaar moest ik de mais vrij snel voeren, omdat ik door mijn voorraad heen was', licht hij toe. Ondanks dat Van Noije nog weinig kan vertellen over zijn ervaringen met de kuil, is hij niet ontevreden. 'De kuil lijkt met 41 procent droge stof wat droger dan in andere jaren. De smakelijkheid is wel goed, net als de verteerbaarheid.' Omdat de voorraad graskuil dit jaar wat lager uitvalt, heeft Van Noijeiets meer mais in het rantsoen dan in voorgaande jaren.

Ook bij Bart van Leeuwen in Stellendam is het aandeel mais in het rantsoen hoger. 'Het loopt nu goed; we voeren bijna 60 procent mais in het rantsoen. En dat met flink wat water in de mengwagen, want de kuil is droog', vertelt de Zuid-Hollandse ondernemer. Van Leeuwen is wel erg blij met zijn kuil. 'We hebben een fatsoenlijke massa van 50 ton per hectare geoogst. Op 20 september 2025 waren wij de laatste hakselklant.'

De familie Fokkert uit Holthone kijkt met gemengde gevoelens naar de kuil. 'Het gewas was nog vrij groen toen het geoogst werd. Het had nog wel wat langer mogen staan', geeft Lean Fokkert aan. 'Omdat we de rest van de mais gingen hakselen, hebben we dit perceel ook meegenomen. We zien liever wat meer VEM en zetmeel. Dat die gehaltes lager waren, komt ook door de uitdunning. We hebben 60 ton per hectare geoogst.'

Volgend jaar zaaien de Overijsselse ondernemers weer een gedeelte in met DairyMais Vroeg Excellent. 'Mochten we het wederom gaan inzaaien op gescheurd grasland, dan gaan we wel minder bemesten, zodat de plant hopelijk wat sneller afrijpt', stelt Fokkert.

Albert van Egdom meldt dat zijn kuil met 400 gram zetmeel op papier heel mooi is, maar in de praktijk is de Bedrijfsstandaardkoe (BSK)-score toch wel een paar punten gezakt. 'De plant leek aardig groen, maar blijkt achteraf veel droger te zijn geweest dan ik dacht. Ik denk dat de smaak hierdoor ook wat minder is', legt de Utrechtse melkveehouder uit. 'Het was in de weken voor het hakselen vrij droog en toen ging het heel snel.'

Muizenschade

Ronald Raaijmakers is gematigd enthousiast over zijn kuil. 'De mais zal wel opraken, maar we hadden eigenlijk tien dagen eerder moeten oogsten. Nu moet ik het goed koud houden', aldus de Noord-Brabantse ondernemer, die aangeeft voldoende kuil voor deze winter te hebben. Raaijmakers is wel wat bevreesd voor muizenschade in het gras. 'De muizen laten zich al zien. Ik vrees dat de grasgroei in het voorjaar onder druk komt te staan.'

Bert Wissels uit Hengelo is ook tevreden over zijn kuil. 'De mais van dit jaar voert goed; de koeien vreten het graag', vertelt de Gelderlander. Het zetmeelgehalte viel wel iets tegen, maar dat zag Wissels aankomen. 'Er stond een massaal gewas. Ik wacht de uitslag van de Maïs Kolven Silage (MKS) nog af. Misschien ga ik daar nog iets van bijvoeren voor de extra energie.'

Roelof de Jong geeft aan heel tevreden te zijn met zijn maiskuil. 'Het melkt goed: dagelijks 35 kilo melk per koe, met 4,70 procent vet en 3,60 procent eiwit. Ik voer het vee met een goede kwaliteit graskuil en iets minder dan 1 kilo kruidenrijk gras. Daarnaast geef ik de koeien maisvlokken, raap en mineralen.'

De melkveehouder uit het Friese Abbega is zelfs nog iets meer tevreden dan vorig jaar. 'De mais is dit jaar vrij droog. En met een laag aardappelpersvezels erbovenop vallen deze gehaltes zeker niet tegen', vertelt hij lachend. De Jong is net als Raaijmakers wel wat bevreesd voor muizenschade in het gras: 'De muizen laten zich ook hier al zien.'

Redelijk zetmeelgehalte

Dedde Jan Tilma uit Hantumhuizen is eveneens tevreden over de maiskuil, ook vanwege de redelijke hoeveelheid zetmeel en de prima opbrengst. 'De silo zat vol. De kuil voert goed en de bijbehorende graskuil is ook prima. Verder voeren we vrij simpel, met een beetje raap en gerst. We halen meer dan de helft van de melk uit ruwvoer.'

Wel ziet de Fries soms verdroogde schutbladeren in het restvoer. 'De plant is toch wat verouderd door de droogte. Het gewas moest er daarom af. Zeker in Noord-Nederland blijven de planten vaak groen. Vooral met de staygreenrassen van tegenwoordig.'

Bij Corné Rommens uit Hoeven is de maiskuil bijna op. 'We hebben er dagelijks gemiddeld 34 kilo melk per koe van gemolken in de winter, met 4,80 procent vet', zegt de Brabander. 'Het was vrij droog, dus we moesten veel kilo's laden in de voermengwagen. Ik heb eigenlijk niet hoeven besparen op arbeid en beregenen. Dat kan altijd uit.'

'De mais is goed; we mogen niet klagen dit seizoen'

De Drentse teler heeft zijn mais begin mei gezaaid. Om precies te zijn: op donderdag 8 mei 2025. Dit was tien dagen eerder dan het jaar ervoor. De mais bleef in eerste instantie wat achter ten opzichte van collega's van het Maismeetnet. Maar tussen 23 juni en 7 juli groeide de plant flink door de nodige regen: 170 centimeter. In het najaar hakselde de ondernemer 60 ton mais per hectare.

Van de nieuwe mais wordt goed gemolken. 'We hebben de eerste kuil zo goed als op en tikken bijna de 30 liter per koe per dag aan. Met goede gehaltes', benadrukt Vedder. 'Door jarenlange fokkerij met stieren van KI Kampen melken we inmiddels met 4,85 procent vet en 3,9 procent eiwit.'

De melkveehouder heeft 1.000 Voeder Eenheid Melk (VEM) in de kuil zitten, met 371 gram zetmeel. De kuil is met 39,8 procent droge stof iets droger dan gemiddeld. 'Het belangrijkste is goed gras. Het is een combinatie van een graskuil die goed is en veel VEM, een stabiele maiskuil met voldoende energie en mineralen die op orde zijn.'

Voermengwagen

Vedder is sinds vorig jaar overgeschakeld van een voerdoseerwagen op een voermengwagen. 'Daardoor hebben we dit jaar 100.000 liter melk meer afgeleverd. Als deze lijn doorzet, kunnen we komend jaar 1,5 miljoen kilo melk laten ophalen.'

De melkveehouder is nog op zoek naar wat extra grond. 'We hebben nu 55 hectare in eigendom en willen rustig doorgroeien naar 80 hectare. Grond komt wel te koop, maar de prijs moet er wel naar zijn', besluit hij.

'Op papier is het matig, maar in de praktijk perfect'

Door een zeer goede oogst is het aandeel voederbieten in de kuil aanzienlijk gestegen. 'Normaal zitten we tussen de 70 en 85 ton opbrengst per hectare. Dit jaar was dat 120 ton', vertelt Heijblok met een lach. De ondernemer rooit de bieten een paar dagen voordat de mais eraf gaat. 'Na elke twee vrachten mais doen we er een laag ongesneden bieten doorheen. Er zit eigenlijk niet veel zand op de bieten, dus dat kan prima.'

De verteerbaarheid van de kuil is goed. 'Op papier is deze mais matig, maar in de praktijk is het perfect. Met het zetmeel zoals het op de uitslag staat, kun je niet deze gehaltes melken', zegt Heijblok. De veehouder schat in dat de mais ongeveer 33 procent droge stof bevat en 380 gram zetmeel.

Voersnelheid

Voor de Noord-Hollandse ondernemer is de voersnelheid heel belangrijk. Hij begint meteen na het kuilen met het voeren van de nieuwe mais. 'De eerste 7 tot 8 meter maak ik wat lager. Omdat ik de mais ook aan ons vleesvee voer, kan ik wel een voersnelheid houden van 2,5 tot 3 meter per week.'

Het rantsoen bestaat nu uit eerste en tweede snede graskuil en de maisbietenkuil. 'Ik voer jaarrond bieten, dus ik zie nu het verschil niet zo. Tot Sinterklaas heb ik ook nog zomerstalvoeren toegepast. Zo kan ik efficiënter omgaan met mijn grasland.' De melkveehouder houdt de gezondheid en vertering van de dieren goed in de gaten. 'De koeien geven het wel aan als ik moet corrigeren.'

'Vertering van mais valt mee, geen pitten in de mest'

De kuil waarvan de uitslag is ingestuurd, wordt nog niet gevoerd. De ondernemer is op dit moment bezig met een andere maiskuil, die even oud is. 'Bij het inkuilen zijn twee kuilen gemaakt. De oogstwagens werden om de beurt bij de ene en de andere kuil gelost. De kuiluitslagen zijn erg vergelijkbaar.'
De Noord-Brabantse ondernemer roemt daarbij de vertering van de mais. 'Omdat de mais aan de droge kant is, had ik verwacht dat de pitten nog niet helemaal klaar waren om te worden verteerd. Zeker omdat het nog relatief vers is.'

Op het oog lijkt de mais ook vochtiger dan 43,1 procent. Peters vindt de waardes van 1.000 Voeder Eenheid Melk (VEM) per kilo droge stof en 340 gram zetmeel 'niet heel spannend'. De ondernemer voert er graskuil en grondstoffen bij en de koeien geven er goede melk van.

Uit het assortiment

Ondanks de iets tegenvallende hoeveelheid zetmeel heeft Peters het ras SY Nomad opnieuw besteld. Hij baalt wel wat van de verhalen dat dit betrouwbare ras binnenkort uit het assortiment wordt gehaald. 'Hoewel het zetmeelgehalte dus iets tegenvalt, is het een ras met goede gezondheidskenmerken. Dat vind ik zeker net zo belangrijk.'

De mais melkt dan ook super. Zeker nu sinds enkele maanden met melkrobots wordt gemolken, ligt de productie fors hoger dan voorheen. 'Dit is mooi melken. Eind deze maand plaatsen we de definitieve opstelling. Voor de koeien maakt dit weinig uit, voor ons worden de looplijnen zo ook makkelijker.'