‘De portemonnee regeert, maar goede ideeën winnen uiteindelijk’

Wat half september in Frankrijk begon als een kleine actie tegen slechte scholen, groeide uit tot een jongerenopstand. Ook in Brazilië, Servië en Albanië bieden Gen-Z-protesten hoop, maar vormen ze brandstof voor desinformatie en bestuurlijke verlamming, zoals in Frankrijk.

Het meest gevreesde scenario komend voorjaar is een tweestrijd tussen de ultralinkse Jean-Luc Mélenchon en de extreemrechtse Marine Le Pen. Dit dreigt uit te monden in een crisis die Europa meesleurt. Het wrange is dat dit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) waarschijnlijk voordeel oplevert. Frankrijk als de beschermheer van het GLB.

Het EU-budget staat onder druk, onder andere door Nederland, maar Frankrijk zorgt er in december voor dat de landbouwmiddelen worden ontzien. Dat klinkt nu goed voor de portemonnee van boeren, maar schieten we er iets mee op? Veiligheid en onderzoek worden het kind van de rekening. Dit is uiteindelijk niet in ons belang.

In een democratie besluiten mensen van tijd tot tijd waar ze heen willen. In deze onvoorspelbare wereld is het logisch dat men onafhankelijk wil worden. Grenzen dicht! Maar dat is niet hetzelfde als alleen willen zijn.

De belofte van extreemrechts was bijvoorbeeld dat het Verenigd Koninkrijk na de Brexit minder migranten zou tellen en meer geld zou hebben voor de zorg en dat boeren beter af zouden zijn. Tien jaar later: meer migranten, minder geld voor boeren en voor de zorg. De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk maken op 20 november afspraken om hun handel in landbouwproducten weer makkelijker te maken. Want je hebt vrienden nodig. Niemand is zelfvoorzienend.

De Europese samenwerking biedt ons juist soevereiniteit. Durven we Europa dus samen sterk genoeg te maken tegen een bedreiging als Rusland, ondanks nationalistische kopstukken die de EU liever van binnenuit afbreken? Die alles ophangen aan immigratie?

Ik zag laatst het tweeluik over Charles de Gaulle dat in Frankrijk volle zalen trekt. Het laat zien dat Afrikaanse soldaten een grote rol speelden bij onze bevrijding van nazi-Duitsland. Toen geen gezeur over immigratie. Ja, mensen stemmen met hun portemonnee. Maar met goede ideeën win je uiteindelijk.