Dierenbescherming kondigt maatregelen aan na BOOS-beelden bij varkenshouders

Volgens de Dierenbescherming is op de beelden onder meer te zien dat dieren worden geslagen en geschopt, een veeprikker wordt gebruikt en wordt nagelaten om te controleren of een dier daadwerkelijk dood is. Juist op bedrijven die deelnemen aan het Beter Leven-keurmerk moeten dieren kunnen rekenen op een goede behandeling, stelt de organisatie.

‘Iedere mishandeling van een dier is er één te veel’, zegt directeur Ellen Bien van de Dierenbescherming. ‘Wat we hier zien, is afschuwelijk en staat haaks op alles waar wij als Dierenbescherming voor staan. Juist van bedrijven die deelnemen aan het Beter Leven keurmerk verwachten wij dat zij het goede voorbeeld geven. Als dat niet gebeurt, moeten daar stevige consequenties aan worden verbonden.’

Extra controles en scherpere eisen

Bij de betrokken bedrijven zijn volgens de Dierenbescherming, die eigenaar is van het keurmerk, inmiddels extra controles uitgezet. Samen met de Stichting Beter Leven keurmerk onderzoekt de organisatie welke maatregelen mogelijk en passend zijn. Ernstige overtredingen kunnen leiden tot schorsing of intrekking van de certificering.

Daarnaast kondigt de Dierenbescherming aan de keurmerkcriteria op enkele punten aan te scherpen. Zo wil zij een expliciet verbod op het slaan en schoppen van dieren opnemen in de criteria, hoewel dit wettelijk al verboden is. Ook komen er eisen voor de wijze van euthanaseren voor zieke of gewonde dieren die geen kans meer hebben op herstel. Daarin moet worden vastgelegd welke methoden zijn toegestaan. Controle op de bedwelming en op het overlijden van het dier wordt daarbij verplicht.

Lees ook: Veeprikker per 1 januari 2026 definitief verboden

De verantwoordelijkheid voor de dagelijkse omgang met dieren ligt volgens de Dierenbescherming in de eerste plaats bij de deelnemende bedrijven. Onafhankelijke certificatie-instellingen controleren de naleving van de ongeveer tweehonderd dierenwelzijnscriteria voor varkens. Dat gebeurt met jaarlijkse controles en risicogerichte extra onaangekondigde controles.

De Stichting Beter Leven keurmerk houdt toezicht op de uitvoering daarvan. ‘De gedragingen van een veehouder kun je niet controleren. Het liefst zouden wij 24/7 toezicht hebben in de stal’, merkt Bien op. Aanleiding voor de uitzending van BOOS zijn beelden die de organisatie Ongehoord gedurende een half jaar maakte bij vier deelnemers aan het Beter Leven-keurmerk.

De beelden werden gemaakt met verborgen camera’s zonder toestemming van de eigenaar. Van Ongehoord is bekend dat de organisatie tegen de consumptie van vlees is. De uitzending van BOOS valt midden in de tijd dat de politiek zich buigt over de algemene maatregel van bestuur (AMvB) Dierwaardige Veehouderij, waarbij ook het in 2025 afgesloten Convenant Dierwaardige Veehouderij weer op tafel ligt.

POV keurt slechte omgang met dieren af

Ook Producenten Organisatie Varkenshouderij is kritisch over een aantal beelden in de uitzending. Volgens POV-voorzitter Linda Verriet ontbreekt bij een deel van de beelden context, bijvoorbeeld wanneer zieke biggen in een ziekenboeg liggen.

Ook heeft de POV kritiek op de montage van de beelden. De wijze waarop de beelden achter elkaar zijn geplaatst en het commentaar daarbij, werken als een frame. ‘De dingen die echt fout zijn, daar moeten we het met elkaar over hebben. Hardhandig optreden en wettelijke overtredingen vallen niet goed te praten’, merkt Verriet op na het zien van de uitzending.

Tegelijkertijd maakt de POV bezwaar tegen de journalistieke aanpak rond de uitzending. Vier varkenshouders die in beeld komen namen contact op met de organisatie, nadat zij vragen van BOOS hadden ontvangen. Die riepen bij hen het vermoeden op dat er verborgen camera’s in hun stallen hadden gehangen. De POV hielp bij het beantwoorden van algemene vragen en probeerde vooraf inzicht te krijgen in de beelden. Die werden niet vrijgegeven.

Impact op gezinnen

De intimiderende wijze van deze manier van journalistiek noemt de POV ‘echt niet oké. Daar moet paal en perk aan gesteld worden.’ Er is, schetst de POV, sprake van inbraak op het bedrijf, het heimelijk plaatsen van camera’s, het lange tijd bespieden van de boeren, hun familieleden en werknemers. Verriet: ‘Dat heeft grote impact op deze gezinnen.’

De ondernemers konden de beelden bekijken en reageren terwijl de camera draaide. ‘Daar hebben zij voor bedankt. Deze varkenshouders zijn met naam en toenaam aan de schandpaal genageld. Dat is ontoelaatbaar. Politiek en media moeten zich de vraag stellen of zij deze werkwijze ook willen toepassen in overheidsgebouwen, politieke partijkantoren, buurthuizen, bij opvanghuizen enzovoort.’

Samenwerking blijft uitgangspunt

In aanloop naar de uitzending sprak de POV met de Dierenbescherming en het Beter Leven-keurmerk over wat van de beelden kan worden geleerd. Een van de onderwerpen is het euthanaseren van jonge biggen. Volgens de POV loopt daar al langer onderzoek naar en wordt gekeken naar alternatieven.

Ondernemers staan volgens de organisatie open voor andere methoden, maar ervaren dat de keuze aan alternatieven beperkt is. Samen met het Beter Leven-keurmerk bekijkt de POV welke alternatieven beschikbaar zijn en hoe het gebruik daarvan kan worden gestimuleerd.

Voor de Dierenbescherming zijn de beelden geen reden om de samenwerking met de veehouderijsector los te laten. De organisatie stelt met het Beter Leven-keurmerk jaarlijks het leven van ongeveer 160 miljoen dieren te verbeteren, door eisen te stellen die verder gaan dan het wettelijke minimum. Bien: ‘De Dierenbescherming wil impact maken voor zoveel mogelijk dieren. Wij proberen een systeemverandering op gang te brengen, maar dat gaat met kleine stapjes.’