‘Blauwe tsunami’ helpt Amerikaanse boer nog niet

De Republikeinse Partij van president Donald Trump heeft bij de tussentijdse verkiezingen een forse tik geïncasseerd. De Democraten hebben in veel staten gewonnen en wisten zelfs senaatszetels te krijgen van traditioneel Republikeinse landbouwstaten als Iowa en Texas. Amerikaanse media spreken van een ‘blauwe tsunami’, de kleur van de Democraten.

De Democratische Partij krijgt nu de meerderheid in de Amerikaanse Senaat en in het Huis van Afgevaardigden. Met de controle over de Senaat krijgen de Democraten aanzienlijke invloed. Zo kunnen Trumps kandidaten voor kabinetsposten worden geblokkeerd, net als de benoeming van federale rechters. Het wordt voor de Democraten ook makkelijker om wetten door zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat te krijgen.

Lees ook: Onvrede onder Amerikaanse boeren zet Republikeinse trouw onder druk

Volgens Meeuwes Brouwer, landbouwraad in de Verenigde Staten, is het maar zeer de vraag of Amerikaanse boeren de komende tijd iets merken van de omslag. ‘Dat blijft speculeren. Dat komt doordat veel beleidsbesluiten per decreet worden genomen vanuit het Witte Huis, door Trump, en niet vanuit het Congres. Het beleid zal dus grotendeels worden doorgezet op de manier zoals het nu wordt gevoerd.’

Daarnaast houdt Trump zijn vetorecht, waarbij hij wetten kan tegenhouden, ook als deze door het Congres zijn goedgekeurd. Hij heeft gezegd zijn vetorecht te gaan gebruiken.

Farm Bill niet dichterbij

Ook de beoogde nieuwe Farm Bill, een soort van gemeenschappelijk landbouwbeleid in de Verenigde Staten dat verder gaat dan de agrarische sector, komt niet per definitie dichterbij met een verschuiving in het Congres, zegt landbouwattaché Mark Zonnenberg.

‘Het kan hooguit zo zijn dat de Republikeinen – als ze veel zetels verliezen – bereid zijn om een compromis te sluiten over de Farm Bill’, stelt hij. ‘En dan in combinatie met andere wetten om in de laatste anderhalve maand dat ze er zitten toch iets te bereiken.’

De verkiezingsuitslag heeft beperkt invloed op het buitenlandbeleid van de Verenigde Staten. De primaire verantwoordelijkheid voor dit beleid en de diplomatie ligt grondwettelijk bij de president. En omdat Trump nog altijd aan de macht is, blijft de koers van de regering in de basis hetzelfde.

‘De huidige regering heeft onder andere als doel om meer te produceren in eigen land, dus ook meer landbouwproducten, en om die goederen te exporteren’, legt Brouwer uit. ‘Op die manier willen ze de negatieve handelsbalans inkrimpen. Daar sturen ze op en dat zal voorlopig zo blijven.’

Lager boereninkomen

De problemen van Amerikaanse boeren zijn ook na een politieke aardverschuiving niet op korte termijn op te lossen. Ze hebben nog altijd te maken met gestegen kosten voor onder meer diesel en kunstmest, terwijl de prijzen van veel producten niet best zijn. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw verwacht dat het boereninkomen dit jaar, inclusief inflatie, 5,5 procent lager is dan vorig jaar. De boeren die Brouwer eerder deze maand sprak, waren dan ook ontevreden over het gevoerde beleid.

Dat Amerikaanse boeren het moeilijk hebben, signaleert ook Jochum Wiersma. Hij is adviseur en onderzoeker aan de University of Minnesota. ‘Wat mij zorgen baart, is de financiële positie van akkerbouwers’, zegt hij. ‘De opbrengsten zijn niet goed, de prijzen zijn laag en de kosten zijn gestegen. Daarom verwacht ik dat meer bedrijven in de kredietbemiddeling terechtkomen.’

Afgelopen voorjaar waren de aantallen al hoog, stelt Wiersma. ‘En wij horen dat de situatie sindsdien alleen maar erger is geworden. Ik verwacht dat veel agrarisch ondernemers deze winter een zwaar gesprek met hun bank krijgen.’

Wiersma ziet dat boeren voorzichtig zijn met de inkoop voor volgend seizoen. ‘Normaal is in het najaar een groot deel van de kunstmest en andere productiemiddelen voor het volgende jaar al gekocht. In eerdere jaren kon 60 tot 80 procent al in het oude boekjaar zijn vastgelegd.’

Nu stellen boeren die beslissingen uit. Ze willen eerst de eindafrekening van dit jaar zien en weten hoeveel financiële ruimte ze hebben, aldus de adviseur. ‘Ik verwacht daarom dat veel aankopen pas richting februari plaatsvinden.’

Areaal tarwe onder druk

Voor komend seizoen wordt het bouwplan interessant, denkt Wiersma. ‘Tarwe is in Minnesota al jaren terrein aan het verliezen. Afgelopen seizoen zijn we ongeveer een kwart van het areaal kwijtgeraakt. Tarwe deed het door de droogte relatief beter dan soja, maar ik verwacht niet dat dat voldoende is om het tij te keren. Als de tarweprijs niet flink verbetert, denk ik dat er opnieuw areaal verdwijnt.’

Daarbij spelen de hoge kunstmestprijzen een rol, zegt de onderzoeker. ‘Soja heeft minder stikstof nodig dan mais. Als kunstmest duur blijft, kan dat de onderlinge verhouding tussen gewassen veranderen. Blijft het daarnaast droog en krijgen we geen nat voorjaar, dan zouden zonnebloemen hier een deel van het maisareaal kunnen overnemen. De opbrengsten en prijzen waren goed.’

Brouwer ziet voor soja wel een probleem opdoemen. De Verenigde Staten exporteerden altijd veel soja naar China, maar sinds de tarievenruzie tussen de landen is dat flink teruggelopen. ‘China heeft de import verschoven naar Brazilië. Dat heeft kwaad bloed gezet bij de telers.’

Europees Parlement wil dialoog met Congres hernieuwen
De uitslag van de Amerikaanse midterms vormt ‘een duidelijk signaal tegen de agenda van Donald Trump’, stelt Europarlementariër Brando Benifei. ‘Het Europees Parlement is klaar om de dialoog met het Amerikaanse Congres te hernieuwen’, aldus de voorzitter van de delegatie van het parlement voor de betrekkingen met de Verenigde Staten.
‘We moeten een positieve en ambitieuze agenda nieuw leven inblazen’, stelt Benifei in een verklaring. ‘Van een stapsgewijze terugkeer naar een situatie zonder invoertarieven tot het versterken van de steun aan Oekraïne tegen de Russische agressie; van het werken aan een oplossing voor de crisis in het Midden-Oosten tot strategische samenwerking op het gebied van kritieke grondstoffen en halfgeleiders.’
Volgens de sociaaldemocraat is dit het moment ‘om het vertrouwen te herstellen en te investeren in een partnerschap tussen bondgenoten, gebaseerd op wederkerigheid en gedeelde strategische belangen’.