Graanstroken in uien remmen waterafspoeling

Nieuws Akkerbouw Lisanne Scheer 03 nov 2026 om 13:45uur

Graan zaaien in de zaaisporen van uien kan de waterafspoeling op hellende percelen verminderen. Proeven van Wageningen University & Research (WUR) in het Zuid-Limburgse Wijnandsrade laten zien dat vooral de combinatie met zaaien dwars op de helling perspectief biedt. Daar staat tegenover dat in de proef ook opbrengstderving werd gemeten.

uit proeven van Wageningen University & Research blijkt dat graan zaaien in de zaaisporen van uien de waterafspoeling op hellende percelen kan verminderen.

Zaaiuien zijn op hellende percelen gevoelig voor waterafspoeling en bodemerosie. Vooral in het voorjaar en de vroege zomer is de bodem nog weinig bedekt. In zaai- en verzorgingssporen kan het probleem groter zijn, doordat herhaald berijden de bodem verdicht en regenwater moeilijker infiltreert.

WUR onderzocht daarom binnen het programma Propositie Heuvelland of graanstroken in zaaisporen de afspoeling kunnen verminderen. Het snelgroeiende graan moet het afstromende water afremmen, waardoor meer water de bodem in kan trekken en minder grond wegspoelt. Het graan wordt beëindigd zodra concurrentie met de uien dreigt.

Contourzaaien geeft grootste effect

In 2025 en 2026 werden verschillende teeltsystemen met elkaar vergeleken. Daarbij werd zowel met de helling mee als dwars op de helling gezaaid, met en zonder graanstroken. Door de droge omstandigheden bootsten onderzoekers in juni 2025 een zware regenbui na van 35 millimeter in een half uur. Bij contourzaaien met graanstroken stroomde 0,2 millimeter water af, tegenover 0,5 millimeter zonder graan. Bij zaaien met de helling mee ging het om respectievelijk 0,6 en 0,8 millimeter.

Contourzaaien had daarmee in deze proef het grootste effect. Een verschil van 0,4 millimeter afstromend water betekent op een perceel van 3 hectare dat 12 kubieke meter water extra op het land blijft. Een systeem met bedden van 3 meter breed, waarbij zaaibedbereiding en zaaien in één werkgang plaatsvinden, liet met 3 millimeter juist de meeste afspoeling zien. Mogelijk is het fijnere zaaibed gevoeliger voor verslemping.

Opbrengst blijft aandachtspunt

De maatregelen hebben ook een keerzijde. In 2025 lag de uienopbrengst bij contourzaaien ongeveer 10 procent lager dan bij zaaien met de helling mee. Mogelijk speelde water dat na de zware bui op het perceel bleef staan daarbij een rol.

Ook de graanstroken gingen gepaard met ongeveer 10 procent opbrengstderving. Volgens de onderzoekers is het graan waarschijnlijk te laat beëindigd, waardoor het met de uien concurreerde. In 2026 waren de verschillen in afspoeling vergelijkbaar, maar de totale hoeveelheid afstromend water kleiner. Over het effect op de opbrengst in dat jaar zijn nog geen conclusies getrokken.

De proeven wijzen daarmee op perspectief voor graanstroken en contourzaaien, maar ook op de noodzaak om de maatregelen zo toe te passen dat de bescherming tegen afspoeling niet ten koste gaat van de uienopbrengst.