Actief beleid nodig om natuurbodem robuuster te maken

Eurofins Agro voerde dit onderzoek uit in opdracht van Stichting Agrifacts. In totaal werden 92 bodemmonsters geanalyseerd van 27 bos- en natuurgebieden in tien provincies. Uit het onderzoek blijkt dat 99 procent van de bodems op minimaal 1 punt een onvoldoende scoort. Dit is de zwakste schakel om het systeem te verbeteren.

Het gaat onder meer om verzuring, meldt bodemdeskundige Arjan Reijneveld van Eurofins Agro. ‘Die verzuring is het gevolg van de langdurige depositie van stikstof en zwavel in de vorige eeuw’, licht hij toe. Die depositie is volgens hem fors afgenomen. Daarnaast ziet Reijneveld tekorten aan fosfaat en sporenelementen in de bodem. Volgens hem wordt de rol van de bodem in het klimaatdebat nog altijd onderschat. ‘Een groot deel van alle koolstof op aarde zit opgeslagen in de bodem. Meer koolstof in de bodem betekent minder CO2 in de atmosfeer.’

Nutriëntentekorten

De onderzochte bodems bevatten gemiddeld bijna 500 ton CO2-equivalent per hectare in de bovenste 30 centimeter. Tegelijkertijd blijkt dat de opbouw van nieuwe organische stof in de bodem wordt geremd door tekorten aan nutriënten. Op veel locaties was bijvoorbeeld nauwelijks plantbeschikbaar fosfaat aanwezig. Ook borium en molybdeen, twee belangrijke sporenelementen voor plantengroei, werden slechts in lage concentraties aangetroffen. ‘En ook de natuurlijke aanvulling van calcium, magnesium en andere nutriënten blijkt onvoldoende’, weet Reijneveld. ‘De vraag is niet alleen hoe de verzuring is ontstaan, maar vooral hoe we de bodem weer kunnen verbeteren.’

Voogt ziet de resultaten als een duidelijke oproep tot actie. ‘Afwachten is geen optie. Eigenlijk is het een verhaal van de natuur, en die gaat zichzelf niet redden. Als we willen weten wat nodig is, moeten we veel beter naar de bodem kijken.’ Hij pleit voor een gebiedsgerichte aanpak waarbij eerst uitgebreide nulmetingen worden uitgevoerd. Op basis daarvan kunnen beheerders, onderzoekers en terreinorganisaties herstelmaatregelen ontwikkelen en het effect daarvan monitoren. ‘Alleen op die manier kun je gericht bijsturen.‘