‘We zijn terug bij af en dat is een belangrijk signaal aan de politiek’

Ook in de Zwarte Zee gaat het fout. De aanvallen die Rusland uitvoert op de Oekraïense graantransporten waren deels een antwoord op de Oekraïense aanvallen op Russische schepen in de Zee van Azov. Ook bestookte Oekraïne de haven van Novorossiysk, die goed is voor een derde van de Russische graanexporten. Geen wonder dat de Russische president Vladimir Poetin waarschuwde voor een verstoring van de voedselvoorziening.

Datzelfde deed de Oekraïense president Volodymyr Zelensky naar aanleiding van de Russische aanvallen op zijn graanschepen. Volgens hem is Poetin niet toe aan een nieuw akkoord. Eerst zou Oekraïne moeten stoppen met aanvallen op de Russische olie-industrie. Zelensky weigert dat. Ik krijg het gevoel dat we terug zijn bij af. In het begin van de oorlog vonden die aanvallen ook plaats. Onder internationale druk werd in juli 2022 het Black Sea Grain Initiative gesloten, waardoor de Russen zich onthielden van verdere aanvallen. Dit zorgde voor een mondiale stabilisering van de graanprijzen.

Beide landen zijn op zoek naar alternatieve exportroutes. Rusland exporteert deels via de Baltische Zee. Oekraïne tracht dat via de Donau te doen. Maar daar ontstaan opstoppingen. Het land kan graan moeilijker verkopen, de opslagcapaciteit raakt juist in de oogstmaand overvol en de kosten voor transport, verzekeringen, wachttijden en risicopremies lopen op. Geen wonder dat de prijzen stijgen en een tekort dreigt aan zonnebloemolie.

Even moedeloos word ik van de aanhoudende problemen bij de Straat van Hormuz, die de kunstmestexporten blijven verstoren. Egypte, Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn gevoeliger dan Europa. Tot nu toe is er voedsel genoeg. Maar als de commerciële scheepvaart steeds meer doelwit van oorlogvoering wordt, zou dat weleens anders kunnen uitpakken.

Dat raakt Europa ook, temeer omdat door het extreme weer de oogsten hier fors teruglopen. Dit moet een signaal zijn voor de Nederlandse politiek, die wel erg gemakkelijk maatregelen wil opleggen die de output van de sector aantasten. Want kwantiteit wordt in de nieuwe wereldorde belangrijker dan ooit.