'Europa moet voorraden aanleggen, van kunstmest tot chips'

Door het dichtgooien van de Straat van Hormuz wordt een derde van de handel in kunstmest getroffen. Gemiddeld is de prijs met 30 tot 50 procent gestegen. Voorts raken de hoge dieselprijzen iedereen, maar vooral energie-intensieve sectoren als de landbouw. In Europa, dus ook in Nederland, is het directe resultaat hogere prijzen, dus inflatie.

Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) kunnen vooral Azië, het Midden-Oosten en Afrika met voedseltekorten te maken krijgen als de oorlog langer dan veertig dagen duurt. Dat is nu het geval. Boeren zullen besluiten om minder kunstmest te gebruiken, de productie te verminderen of op goedkopere gewassen over te stappen. In potentie wordt de situatie voor Afghanistan, Haïti, Mali, Somalië, Zuid-Soedan, Soedan en Jemen dramatisch. Hier dreigt, mede door het wegvallen van humanitaire hulp van het United States Agency for International Development (USAID) hongersnood. Maar van president Trump weten we inmiddels dat hij niet geeft om mensenlevens.

Een vaak over het hoofd gezien effect betreft de hightechindustrie, die ook voor de landbouw van belang is. Zonder chips werkt niets. Helium, dat voor de productie essentieel is, komt in grote hoeveelheden uit de Golf. Daardoor zullen de prijzen stijgen en kunnen tekorten ontstaan. Dat doet denken aan de gevolgen van Covid-19, die ook de bevoorradingsketens dusdanig verstoorde dat grote delen van de industrie met chiptekorten kampten.

Na Covid-19 en de Russische invasie in Oekraïne is dit de derde keer in zeven jaar dat de mondiale bevoorradingsketens zijn verstoord. Covid was niet moedwillig, de twee andere wel. Ze waren het gevolg van onbezonnen oorlogen van zichzelf overschattende presidenten. Een bijzonder gevolg is dat zwakke landen nu inzien dat bevoorradingsketens de achilleshiel van elk land zijn, ook van een supermacht als de Verenigde Staten. Het verstoren ervan is een politiek pressiemiddel geworden.

Europa moet daarom nog harder inzetten op autonomie, bijvoorbeeld door het aanleggen van strategische voorraden: van energie en kunstmest tot chips. Daarbij is steun aan agrariërs met subsidies en het versoepelen van de milieuregels onontkoombaar. En als u dan toch tegen de inflatie gaat protesteren, bedenk dan dat Donald Trump en Vladimir Poetin de hoofdschuldigen zijn, niet Rob Jetten.