Veewagen ‘stal op wielen’ met risico op virusverspreiding

Bij een grote slachterij in het Amerikaanse Midwesten onderzochten onderzoekers 389 veewagens op vier veelvoorkomende varkensvirussen: Porcine Reproductive and Respiratory Disease (PRRS), Porcine Epidemische Diarree (PED), Porcine deltacoronavirus (PDCoV) en Senecavirus A. Van de wagens bleek 71 procent bij aankomst al besmet met minimaal één virus. Slechts 29 procent was negatief voor alle vier de virussen.

Dezelfde wagens werden na het uitladen opnieuw onderzocht. Van de 114 wagens die bij aankomst nog virusvrij waren, testten er na het uitladen 85 alsnog positief, oftewel 75 procent. Volgens de onderzoekers vindt de besmetting waarschijnlijk plaats op het losperron. Meer dan de helft van de daar genomen omgevingsmonsters bevatte minimaal een van de onderzochte virussen.

Ook per virus was een duidelijke toename zichtbaar. Zo steeg het aandeel met PRRS besmette wagens van 35 procent bij aankomst naar bijna 45 procent na het uitladen. Bij PDCoV nam dit toe van 41 naar 62 procent en bij PED van 27,3 naar 51 procent.

Hygiëne verdient aandacht

De onderzoekers omschrijven een veewagen als een ‘stal op wielen’. Veetransport brengt het risico met zich mee op het verslepen van ziektekiemen naar een volgend bedrijf. Zeker bij ziekteverwekkers als PRRS en PED, die grote economische gevolgen kunnen hebben, verdient transporthygiëne daarom dezelfde aandacht als andere besmettingsroutes.

Ook in Nederland verdient de reiniging en ontsmetting van veewagens aandacht. In de praktijk verloopt die niet altijd optimaal. Vee&Logistiek Nederland, de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV), VleesNL en DLV Advies hebben daarom in 2024 de krachten gebundeld om de biosecurity in de varkenssector verder te verbeteren.

Het sectorproject ‘Reiniging en ontsmetting van veetransportmiddelen in de varkenssector’ richt zich op het structureel verbeteren van de bioveiligheid bij varkenstransporten. Daarbij ligt onder andere de nadruk op de rol van transporteurs en chauffeurs. Zij hebben direct invloed op de gezondheid van de dieren en moeten niet alleen bekend zijn met de biosecuritymaatregelen, maar deze ook in de dagelijkse praktijk kunnen toepassen.

Instructieflyer

Hoewel de protocollen, onder meer via het ketenkwaliteitssysteem Holland Varken Quality, duidelijk zijn, schiet de inrichting van wasplaatsen op varkensbedrijven in de praktijk nog weleens tekort. Het sectorproject ontwikkelt daarom een instructieflyer waarmee varkenshouders en chauffeurs elkaar kunnen aanspreken op de eisen die aan een goede wasplaats worden gesteld.

Daarbij gaat het onder meer om een volledig vloeistofdichte vloer met een goede waterafvoer, voldoende lange en dikke waterslangen met een minimale lengte van 25 meter, de beschikbaarheid van de juiste reinigings- en ontsmettingsmiddelen en schone bedrijfskleding en laarzen voor de chauffeur.

In het sectorproject is ook aandacht voor technologische oplossingen die de reiniging en ontsmetting van veewagens kunnen verbeteren. Een daarvan is automatisch ontsmetten door verneveling. Enkele varkenstransporteurs hebben al in deze techniek geïnvesteerd. De toepassing kent nog een belangrijke beperking: er is nog geen ontsmettingsmiddel met een erkenning van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) voor verneveling in veewagens. Voor verneveling in stallen zijn die er wel.