Hoeve Schaffersberg: basis voor vindingrijke verbreders

Vandaag de dag is Rademaker enthousiast over zijn zestig grasgevoerde en sterke Hereford-koeien, maar dat is niet altijd het geval geweest. ‘Ik voelde niet direct de roeping om de rest van mijn leven koeien te melken. Ik wilde de wereld in: studeren en ontdekken’, vertelt de boer in de splinternieuwe vergaderruimte boven de voormalige hooizolder van Hoeve Schaffersberg.

Zo gezegd, zo gedaan. Met diploma’s in agrotechniek en duurzame energie, en allerlei werkervaringen – hij bouwde zelfs mee aan de hybride Toyota Prius – keerde hij terug naar Zuid-Limburg. Op zijn geboorteplek komt nu alles wat hij heeft geleerd samen: landbouwtechniek, duurzaamheid en zorgzaamheid.

Het verhaal van Hoeve Schaffersberg begint in 2001, met het gangbare melkveebedrijf van vader Jean Rademaker. Tegen die tijd verdwijnt het economisch toekomstperspectief door gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden. ‘We zitten hier tussen de woningen en het land gaat direct steil naar beneden. Schaalvergroting is dan geen optie’, legt René Rademaker uit. De meeste kleinere boeren in de omgeving stoppen, terwijl de Rademakers nadenken over alternatieven.

Eerste webshop

Een eerste overstap van melkvee naar vleesvee wordt gemaakt. Het lot wil dat Rademakers' baan als adviseur stopt en hij terugkeert op het boerenerf, met een bijzonder idee. Hij start Landbouwwinkel.nl, een van de eerste webshops in de agrarische sector. Zijn omgeving raadt het hem af: ‘Online kopen, dat gaat toch niemand doen?' Toch zet de ondernemer door. Ondertussen heeft zijn winkel 12 miljoen artikelen in het assortiment en klanten van Paramaribo tot Denemarken. ‘Als ze je voor gek verklaren, dan doe je of iets écht fout of iets héél goed’, weet Rademaker.

Bloed kruipt waar het niet gaan kan. De financiële ruimte die ontstaat door de webwinkel biedt Rademaker mogelijkheden om na te denken over andere vormen van verbreding. Vanuit zijn ervaringen als duurzaamheidsadviseur en ondernemer ziet hij een toekomst in duurzaam en circulair boeren. ‘De natuur verrijken en een regionaal hoogwaardig streekproduct verkopen, dat is winst voor de natuur, omgeving en ondernemer.’

De omslag naar regeneratieve, natuurinclusieve landbouw verloopt echter niet zonder hobbels in tijd, geld en ruimte. ‘Je gaat door een opbrengstendip, omdat het bodemleven eerst moet worden opgebouwd, voordat de natuurlijke winst terugkomt’, legt Rademaker uit. Maar wie door die dip heen durft te gaan, wordt uiteindelijk beloond. Er ontstaat meer biodiversiteit en gezonder, kruidenrijk gras voor de koeien; de grauwe klauwier keert zelfs terug. Het landschap verandert mee: heggen, knotboompjes en poelen.

De groene winst van zijn natuurinclusieve bedrijfsvoering werkt door in bredere zin. ‘Het restproduct van ons natuur- en landschapsbeheer is een heel gezond, lekker, ambachtelijk stuk vlees’, vertelt de agrarisch ondernemer. Hij en Corinna verkopen het vlees zelf, zonder tussenpersonen. Zo weet Rademaker zeker waar en tegen welke prijs zijn vlees verkocht wordt. Al verkoopt hij zijn vlees wel via de plaatselijke boerderijautomaat, want ’je moet een ander ook wat gunnen via samenwerking’.

Naast zijn natuurinclusieve tak blijft Rademaker geïnteresseerd in nieuwe technologie. Zo investeert hij in sensortechnologie voor zijn koeien: herkauw-, groeps- en tochtgedrag wordt gemeten. Hoewel vader Jean sceptisch was, levert het resultaat. Zo ontdekte Rademaker dat een koe iets scherps had ingeslikt: ‘Anders was die koe doodgegaan’, zegt hij. De boer merkt dat zijn koeien gezonder zijn door natuurlijke voeding en graasgedrag. Maar dankzij de technologie weet hij nog beter hoe het met ze gaat en wanneer ze iets nodig hebben.

Bewijslast en boerenpraktijk

Wel blijft de relatie met de overheid een uitdaging. Zo sluit de werkelijkheid niet altijd aan op de regels. Als voorbeeld vertelt Rademaker over de bewijslast voor de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) om aan te tonen dat zijn land wordt begraasd. Zijn foto telde niet volgens RVO en hij was uren bezig om de koeien weer naar die plek te lokken voor een nieuwe foto. ‘Papieren regels staan soms haaks op de boerenpraktijk.’

Met zijn nieuwe vergaderplek wil Rademaker deze verbinding faciliteren en begrip creëren – letterlijk op het boerenerf. Voor hem betekent bubbels doorbreken niet alleen het samenbrengen van mensen, maar ook het verbreden van de wereld van boeren. ‘Juist de neventakken bieden risicospreiding: als de vleesverkoop lager is, dan hebben we het natuurbeheer of de webwinkel nog.’

Groei nodig om rond te komen

Rademaker gunt het andere boeren om ook breder te kijken. Toch roept hij ook de overheid op om dit te vergemakkelijken: ‘Faciliteer ‘early adopters’ en bied ruimere mogelijkheden in omgevingsplannen. Ik word nu beperkt in de groei van mijn nevenactiviteiten, terwijl ik die juist nodig heb om rond te komen.’

Hoeve Schaffersberg laat zien dat multifunctioneel ondernemen meer is dan het stapelen van activiteiten. Het is een manier om boeren rendabel te maken, natuur te versterken, mensen te verbinden en een regio leefbaar te houden. Maar het vraagt ondernemers die tegen de stroom in durven zwemmen. Of zoals Rademaker zegt: ‘De mooiste innovaties, daar hoef je helemaal niks voor te bedenken. Er bestaat al veel. Maar je moet gewoon eens met iemand anders praten.’

Ondernemen met oog voor de mens en omgeving
De nieuwste functie op het landbouwbedrijf van René Rademaker en zijn vrouw Corinna opende in september 2025, na een voorbereiding van ruim vijf jaar. Corinna Rademaker ontdekte haar passie tijdens vrijwilligerswerk op een zorgboerderij. ‘Ze kwam met een grote lach terug’, herinnert René Rademaker zich.

Op Hoeve Schaffersberg in Mechelen biedt de zorgboerderij dagbesteding voor maximaal twaalf mensen met onder andere cognitieve problemen, vaak in het beginstadium van dementie. ‘Hier zie je echt de meerwaarde van een multifunctioneel bedrijf’, zegt René Rademaker. ‘Je maakt verschil in de dagelijkse levens van mensen. De zorgboerderij maakt bovendien mogelijk dat mensen op het erf komen, wat zorgt voor meer begrip.’

Toch is de weg naar de neventakken geen gemakkelijke route geweest. Een buurvrouw maakte bezwaar tegen de bouw van de zorgboerderij en het onderhouden van de webwinkel. Enkele jaren vertraging waren het gevolg. ‘Er woont hier een stel in de buurt, en die zijn overal tegen; het maakt niet uit wat je doet’, vertelt René Rademaker geërgerd. Hij vindt dat inwoners te veel macht hebben gekregen: regelgeving geeft zo kwaadwillenden een stok om mee te slaan.

Maar de ondernemer weet ook hoe overheden werken. Bij het regelen van de vergunning voor de zorgboerderij ging hij daarom anders te werk dan bij eerdere vergunningen. ‘Bij dit bouwplan heb ik aan de voorkant rekening gehouden met de eisen. Zo heb ik één zorgtaxi die alle mensen ophaalt, om het aantal verkeersbewegingen te beperken. Je moet andersom redeneren: welke papieren kunnen mijn praktijk versterken?’