Nieuw-Zeelands onderzoek: smalle weegbree vermindert stikstofverliezen

Nieuws Melkvee Martijn van Rossum 05 aug 2026 om 15:16uur

Het inzaaien van smalle weegbree kan de uitspoeling van nitraat naar het grondwater met gemiddeld een derde verminderen, zonder dat dit ten koste gaat van de melkproductie of de bedrijfsresultaten. Dat blijkt uit de eindresultaten van het vierjarige Plantain Potency and Practice-programma van het Nieuw-Zeelandse onderzoeksinstituut DairyNZ.

Smalle weegbree helpt mee om de nitraatuitspoeling te verlagen.

In de proef op het onderzoeksbedrijf van Lincoln University werd een gangbaar Engels raaigras-witteklavergrasland vergeleken met een mengsel waarin gemiddeld 17 procent van de droge stof uit de speciaal veredelde weegbree (Ecotain) bestond. De jaarlijkse nitraatuitspoeling daalde daarbij van gemiddeld 18 naar 12 kilo stikstof per hectare, een reductie van 33 procent. Tegelijkertijd bleven de melkproductie, grasopbrengst en hoeveelheid ingekuilde ruwvoer gelijk.

Projectleider Kate Fransen van DairyNZ zegt op de website van de onderzoeksorganisatie dat de resultaten het sterkste bewijs tot nu toe leveren dat weegbree een praktische maatregel is om de milieubelasting van melkveebedrijven te verlagen zonder in te leveren op productie. Het is opvallend dat de gemeten reductie meer dan twee keer zo groot is als bestaande rekenmodellen voorspellen. Die modellen houden nu alleen rekening met het effect van weegbree op de stikstofconcentratie in urine.

Minder concentratie in urine

De onderzoekers ontdekten dat weegbree op meerdere manieren werkt. Door het hoge vochtgehalte produceren koeien meer, maar verdunde urine. Daarnaast verschuift een groter deel van de opgenomen stikstof naar melk en mest en minder naar urine. Ook lijken processen in de bodem en de waterhuishouding extra bij te dragen aan een lagere nitraatuitspoeling. DairyNZ wil deze aanvullende effecten uiterlijk in 2028 laten opnemen in het Nieuw-Zeelandse rekenmodel Overseer, een soort KringloopWijzer.

Een andere belangrijke conclusie is dat geen hoog aandeel weegbree nodig is om effect te bereiken. Tijdens de laatste jaren van de proef bevatte het grasland slechts 10 tot 15 procent weegbree, terwijl de reductie van de stikstofuitspoeling behouden bleef. Dat vergroot volgens de onderzoekers de praktische toepasbaarheid op melkveebedrijven.

Eerdere proeven

De resultaten sluiten aan bij eerdere proeven van Massey University, waar afhankelijk van het aandeel weegbree reducties van 20 tot 60 procent werden gemeten. Ook daar bleef de melkproductie op peil.

Het zevenjarige onderzoeksprogramma werd uitgevoerd door DairyNZ, Lincoln University en andere partners, met financiering van onder meer het Nieuw-Zeelandse ministerie van Landbouw, Fonterra en PGG Wrightson Seeds. Naast de proefbedrijven namen meer dan dertig praktijkbedrijven in stikstofgevoelige gebieden deel aan het onderzoek om de toepasbaarheid op bedrijfsniveau te toetsen.