Kruidenrijk gras biedt melkveehouder winst op meerdere fronten

Lemlijn ambieert geen grootschalig bedrijf: dat wat hij doet, wil hij vooral zo goed mogelijk doen. 'Mijn bedrijf telt tachtig melkkoeien plus bijbehorend jongvee', zegt de 57-jarige ondernemer, die ook bestuurslid is van de LLTB-sectorgroep Melkveehouderij.

De winst ligt voor hem vooral in het feit dat hij bij iedere snede een goede opbrengst haalt, fors bespaart op zijn kunstmestgift en draagvlak creëert voor de sector. 'Ik zet in op een zo efficiënt mogelijke werkwijze en probeer het steeds een beetje beter te doen. Op die manier heb ik de productie in de loop der jaren kunnen opkrikken naar gemiddeld 9.200 liter per koe per jaar.'

Het bedrijf van de Limburger omvat 45 hectare grond, waarvan 30 hectare is gereserveerd voor grasland en 15 hectare voor de teelt van suikerbieten en snijmais. 'Het gras en de mais benut ik voor het rantsoen van mijn koeien; ik haal al mijn voer van eigen land', vertelt Lemlijn trots. Sinds ongeveer acht jaar kiest de ondernemer op een deel van zijn grasareaal voor kruidenrijk grasland.

'In de droge zomer van 2017 bleef de groei van mijn grasland achter. Vanuit mijn toenmalige rol als waterschapsbestuurder zag ik dat agrariërs op de Noord-Limburgse zandgronden experimenteerden met kruidenrijk grasland. Doordat kruiden en klavers dieper wortelen, verbetert het watervasthoudend vermogen van de bodem', legt Lemlijn uit. 'Ik besloot hier ook mee aan de slag te gaan, met als doel de opbrengsten tijdens droge zomers te verbeteren.'

Korting op kruidenrijk zaaigoed

Lemlijn zaaide zijn eerste percelen kruidenrijk grasland in via een subsidieproject van Natuurrijk Limburg. Sinds 2022 doet hij mee aan het project 1001ha van LTO Nederland en Urgenda. Agrariërs kunnen via dit project met korting kruidenrijk zaaigoed bestellen.

Lemlijn: 'Die subsidie is mooi meegenomen, omdat het zaaigoed van kruidenrijk grasland ongeveer twee keer zo duur is als gewoon graszaad. Ook moet je een perceel kruidenrijk grasland na drie jaar vervangen, want daarna zakt de productie in elkaar. Inmiddels zaai ik jaarlijks 5 hectare kruidenrijk grasland in.'

De melkveehouder stelt dat kruidenrijk grasland een duidelijke meerwaarde heeft in zijn bedrijfsvoering. 'Ik kan het bijvoorbeeld inzetten als rustgewas. Ook ben ik gegarandeerd van een goede grasopbrengst. De percelen kruidenrijk grasland worden niet beweid; alles wordt gemaaid.'

Verder levert iedere snede een goede opbrengst op, stelt de melkveehouder. 'Dit komt mede doordat het mengsel dieper wortelt en droogte dus minder invloed heeft. De eerste snedes haksel ik met het normale gras mee, de latere snedes verwerk ik in ronde balen. De koeien zijn verzot op dit kruidenrijke grasmengsel, zeker wanneer het niet te droog is.'

Lagere kunstmestgift

Bovendien geeft Lemlijn aan dat hij op de percelen kruidenrijk grasland ongeveer twee derde bespaart op zijn kunstmestgift. Dit komt doordat de vlinderbloemigen in het mengsel stikstof uit de lucht vastleggen. 'Zo ben ik goedkoper uit en creëer ik extra bemestingsruimte op mijn andere percelen. Dat is mooi meegenomen nu de bemestingsnormen steeds verder worden aangescherpt.'

Ook het feit dat kruidenrijk grasland de biodiversiteit ten goede komt en zorgt voor meer insecten, vlinders en bijen is volgens de Limburger van meerwaarde. Lemlijn merkt dat voorbijgangers de bonte grasmat waarderen. 'Ik word regelmatig aangesproken omdat er zoveel vliegt en zoemt in deze weides. Daarmee creëren we extra draagvlak voor de sector. Ook dat vind ik belangrijk. Mijn conclusie: kruidenrijk grasland biedt winst op meerdere fronten.'

De stelling dat kruidenrijk grasland ook zou bijdragen aan een hogere melkproductie en een betere diergezondheid kan Lemlijn niet onderschrijven. 'Die conclusies zijn lastig te trekken, omdat slechts een beperkt deel van mijn areaal grasland met de kruidenrijke mengsels is ingezaaid.'

Drempel verlaagd

Desondanks is de meerwaarde voor de melkveehouderij groot genoeg, stelt Lemlijn overtuigend vast: 'Ik blijf het kruidenrijke mengsel inzaaien, zeker zolang er subsidie beschikbaar is vanuit het 1001ha-project. Die tegemoetkoming verlaagt voor mij de drempel om te kiezen voor kruidenrijk grasland.'

Vorig jaar bestelde de Limburger voor het eerst ook een biodivers groenbemestermengsel met vlinderbloemigen via de 1001ha-actie. Dit naar aanleiding van een cursus regeneratieve landbouw die hij volgde. 'In een regeneratieve bedrijfsvoering houd je je akkers het hele jaar begroeid. Groenbemesters zijn dan onmisbaar', legt Lemlijn uit.

Een gevarieerd groenbemestermengsel met vlinderbloemigen kan helpen om het bodemleven en dus de gewasgroei te stimuleren. Lemlijn: 'Door drukte kwam ik er in het afgelopen jaar echter niet aan toe om dit mengsel ook daadwerkelijk in te zaaien. Maar dit jaar ga ik hier zeker mee aan de slag.'