Melkveehouder De Groot: 'Niets is duurzaam als er geen geld mee wordt verdiend'

Op het melkveebedrijf van André de Groot in het Gelderse Laren kijken ze naar het grote plaatje. De rol van het bedrijf in de energietransitie, het sluiten van kringlopen en het produceren van voedsel worden serieus genomen. De overgrootvader van De Groot begon ooit met twee koeien. Drie generaties verder telt het bedrijf 120 melkkoeien, 75 stuks jongvee en beheren ze 90 hectare landbouwgrond. De huiskavel van 33 hectare kruiden- en klaverrijk grasland wordt intensief beweid.

'We passen Nieuw Nederlands Weiden toe op ons bedrijf. De blokken bestaan uit 1,5 hectare en op de zevende dag zijn de koeien weer terug op het eerste blok', vertelt De Groot. Gedurende het lange weideseizoen resulteert dit in ruim 10 procent droge stof aan vers gras in het totale rantsoen. In het najaar met stalvoeren loopt dit op naar 20 procent. 'Deze week beginnen we weer met beweiden. Normaal gesproken blijven de koeien tot ongeveer eind oktober grotendeels buiten', legt De Groot uit.

Dit jaar liep het weideseizoen al op 14 september ten einde, maar met een goede reden. 'Op 15 september kwamen ze klei brengen. Dit hebben we over het land gestrooid, een laag van 3 centimeter 43 procent afslibbare klei. Dit moet helpen om de grond minder droogtegevoelig te maken', vertelt de graslandboer.

Het perceel is gelijktijdig bemest met andere percelen, maar het verschil is goed te zien: het gras en de klavers op de huiskavel zijn zichtbaar verder in de groei. 'Tijdens het weideseizoen is het makkelijk om het ureumgehalte laag te houden, nu zitten we jaarrond op 15 milligram per 100 gram.'

Een van de redenen waarom De Groot bij Vruchtbare Kringloop Oost (VK-Oost) een prijs heeft gewonnen voor het langjarig lage stikstofbodemoverschot (gemiddeld 36 kilo per hectare) is het mozaïekmaaien. Naast de fanatieke beweidingsstrategie wordt op het melkveebedrijf ook gewerkt met een strak maaibeleid. 'We maaien elke vier weken, ook als er geen vol pak staat. Met de nieuwe laag klei hopen we wel dat de grond minder snel verdroogt en er dus altijd gras staat.'

Het blijvend kruidenrijke grasland, het gedeelte dat niet wordt uitgeruild met de naburige akkerbouwer, laat de ondernemer mozaïekmaaien. Daarvan blijft telkens 20 procent staan, zodat de kruiden in stand blijven. Pas met de volgende snede wordt dat deel dan meegenomen. 'FrieslandCampina betaalt er via het Foqus Planet-programma op uit dat je ten minste 10 procent laat staan. Het wordt zo vergoed en je blijft kruiden houden.'

Blijven balanceren

'Ik vind het leuk om te pionieren', geeft de bevlogen Gelderse ondernemer aan. 'Blijven balanceren op dat koord. Soms ging ik daar te ver in en voerde ik minder dan 140 gram ruw eiwit, waardoor we toch wel wat problemen kregen in de stal. Op dit moment zit er 155 gram ruw eiwit in het rantsoen.'

De melkkoeien en de droge koeien krijgen hetzelfde voer. 'We zetten de koeien niet meer droog; ze lopen gewoon in één grote groep en als ze bijna kalven, doen we ze in het strohok', licht De Groot toe. Dit resulteert in lage dierenartskosten van minder dan een halve cent per 100 kilo melk en hooguit drie koeien per jaar met mastitis.

Verder worden de koeien vijf weken voor het kalven niet meer gemolken. Het basisrantsoen is met 155 gram ruw eiwit niet heel rijk; ook dit past in de filosofie van kringlopen sluiten. 'Wat er aan de voorkant niet in gaat, komt er aan de achterkant ook niet uit', stelt De Groot nuchter vast.

In de stal zijn de laatste jaren ook de nodige investeringen gedaan. 'De belangrijkste aanpassing is mestopslag. We hebben genoeg ruimte voor meer dan een jaar mestproductie. Dat geeft ons de vrijheid om vroeg in het voorjaar te beginnen met bemesten en in juni dienen we de laatste mest toe. De rest van de stikstof die de plant nodig heeft, komt van de klavers', knipoogt de melkveehouder.

De ondernemer vindt het belangrijk dat de mest op de juiste manier wordt toegediend. 'Bovengronds mest uitrijden is bijna misdadig. Je raakt zo alle stikstof kwijt en het is niet beter voor de biodiversiteit. Wij scheiden alle mest en hebben sinds 2017 al een ontheffing om renure te mogen uitrijden', zegt De Groot. Op deze manier kunnen alle meststoffen zo efficiënt mogelijk worden ingezet en gaan nutriënten zo min mogelijk verloren.

Naast de ruime opslag zijn de oude melkrobots van DeLaval vorig najaar vervangen door twee VMS v300-modellen. 'Deze robots sluiten sneller aan en het vacuüm loopt omlaag van 52 kilopascal naar 43 kilopascal per speen als de melkstroom op gang is. Hiermee zijn we teruggegaan van 8 minuten melktijd per koe naar 5,5 minuut', legt de boer uit. Omdat het melken sneller gaat, kunnen de twee robots makkelijk 110 koeien aan, ook tijdens het ruime beweidingsseizoen.

In het rantsoen zit naast gras en mais ook een combinatie van grotendeels zelfgeteelde andere voedergewassen. Zo verbouwt hij koolzaad waar 2000 VEM (Voeder Eenheid Melk) in zit, erwten met gerst en voert hij reststromen van de voedingsmiddelenindustrie, zoals voorgebakken aardappelen. 'De erwten zaaien we samen met de gerst in. Die combinatie werkt goed. De gerst zorgt voor vruchtdekking en de erwten gebruiken de gersthalmen als stok om op te groeien. In een goed jaar kunnen we de erwten los dorsen. Anders gaat het net zoals het koolzaad mee in de graskuil.'

Herkauwactiviteit

De koeien doen het goed op het rantsoen. 'Ik heb jarenlang in de mengvoerindustrie gewerkt en pas de rantsoenen dus aan in mijn hoofd. We kunnen zien wat de herkauwactiviteit is; die ligt momenteel op 40 procent. Dat ze tien uur per dag aan het herkauwen zijn, geeft mij een signaal dat we goed bezig zijn.'

Het landwerk besteedt de ondernemer uit aan een loonwerker. Het bemesten, maaien en zelfs het stalvoeren in het najaar kosten op deze manier geen arbeid. Dat is namelijk niet overvloedig beschikbaar op het bedrijf, want naast zijn werk als melkveehouder vervult De Groot meerdere bestuurstaken. Hij zit onder andere namens de VVD in het waterschapsbestuur, is lijsttrekker van de VVD bij de gemeenteraadsverkiezingen en hij is druk met het opzetten van een boerencollectief om duurzame energie te produceren.

Voor de toekomst is het voor de ondernemer belangrijk om deze weg te blijven volgen. 'We moeten dit wel op peil houden. Niets is duurzaam als er geen geld mee kan worden verdiend. Als er subsidies zijn voor bijvoorbeeld mechanische onkruidbestrijding in plaats van spuiten, dan pak ik dat aan. Het moet wel ergens van worden betaald.'

Verder probeert De Groot niet te kijken naar de moeilijkheden, zoals de voor hem frustrerende kalenderlandbouw, maar naar wat agrariërs wel kunnen betekenen. Bijvoorbeeld het produceren van duurzame energie. Nu liggen de daken al vol met zonnepanelen. Daarom wil de ondernemer ook een windmolen plaatsen. 'We zijn al vier jaar bezig, en uiteindelijk gaat het wel lukken. Dan kun je echt wat betekenen in de netcongestie.'

Volgens de veehouder liggen er ook nog onbenutte kansen bij het produceren van groen gas. 'Daarvan kun je waterstof maken. Door plasmalyse (het splitsen van het gas) houd je naast waterstof ook koolstof over. Die kunnen we weer gebruiken op het land. Zo sluiten we ook onze eigen koolstofkringloop.'

Gras droger in de kuil

Voor de melkkoeien zelf heeft De Groot nog wel een aantal aandachtspunten. 'Ik wil in hun rantsoen graag meer darmverteerbaar eiwit en een lagere onbestendige eiwitbalans. Daarvoor moet het droger in de kuil.'

In eerdere jaren realiseerde de ondernemer een hogere productie per koe, maar volgens hem is het nu in balans. 'De koeien kunnen het op hun sloffen af. Ik probeer preventief te handelen, bijvoorbeeld bij een wat vettere koe. Die geef ik ze liever twee calciumbolussen, zodat ze makkelijk opstart, dan risico lopen op melkziekte.'

Bedrijfsgegevens

In het Gelderse Laren runt André de Groot (52) een bedrijf met 120 melkkoeien met 75 stuks jongvee. De koeien worden gemolken met twee DeLaval V300-melkrobots en produceren 8.700 liter per dier per jaar, met 4,57 procent vet en 3,34 procent eiwit. De melk wordt geleverd aan Royal FrieslandCampina. Op het bedrijf worden ook gewassen geteeld op 90 hectare, deels in samenwerking met een akkerbouwer. De huiskavel van 33 hectare bestaat uit kruiden- en klaverrijk grasland. Het langjarig stikstofbodemoverschot is gemiddeld 36 kilo per hectare.

Bekijk meer over:

• thema Grasland
• grasland
• kruidenrijk grasland
• toekomst melkveehouderij